Coeliakie, de meest onbekende volksziekte van Nederland. Gevolgen en oplossing glutenintolerantie

Coeliakie (spreek uit als seu-li-a-kie) is hetzelfde als een glutenintolerantie. Mensen met coeliakie verdragen geen gluten. Gluten is een groep eiwitten die voorkomt in graansoorten zoals tarwe, rogge, gerst, spelt en meestal ook in haver. Gluten beschadigt bij mensen met coeliakie het slijmvlies in de dunne darm. Hierdoor worden niet alle voedingsstoffen meer opgenomen in het lichaam.

Coeliakie

Bij kinderen ontstaat daardoor een groeiachterstand.

Andere veelvoorkomende klachten zijn:

  • buikpijn
  • misselijkheid
  • overgeven
  • diarree
  • obstipatie
  • bloedarmoede.

Ook moeheid, migraine, zweertjes in de mond en huidklachten kunnen wijzen op coeliakie. Maar deze klachten zijn niet altijd aanwezig! Er zijn ook coeliakiepatiënten die heel andere klachten hebben of juist helemaal klachtenvrij zijn.

Hoeveel mensen hebben coeliakie?

In Nederland lijden naar schatting 160.000 mensen aan coeliakie, maar slechts 25.000 van hen weten dat. Zo’n 135.000 mensen weten dus niet dat ze ziek zijn. ,,Daarom is coeliakie de meest onbekende volksziekte van Nederland”, stelt dokter László Szíjjártó. Hij is kinderarts in ziekenhuis De Sionsberg in Dokkum en gespecialiseerd in voedselallergieën. Volgens hem is het beeld dat de medische wereld van coeliakie heeft in de loop der jaren sterk veranderd.

Coeliakie een kinderziekte?

,,Tot zo’n 15 jaar geleden dachten we dat coeliakie een typische kinderziekte was. Alleen kinderen met duidelijke klachten, zoals buikpijn, diarree en een groeiachterstand, werden getest op glutenintolerantie. Inmiddels weten we beter; coeliakie kan zich op elke leeftijd openbaren en kan zeer uiteenlopende klachten met zich meebrengen. Sterker nog, sommige coeliakiepatiënten hebben helemaal geen klachten. Hoe dat kan, weten we nog niet. Deze mensen noemen we ook wel ‘stille’ coeliakiepatiënten”, legt dokter Szíjjártó uit.

Gerko van der Lei uit De Westereen valt onder die laatste groep. In 2001 werd min of meer per toeval ontdekt dat Gerko coeliakie heeft. Een jaar eerder werd bij hem diabetes geconstateerd. Daarna volgden, ter controle, regelmatig bloedtesten. Uit één van die testen bleek dat de antistoffenwaarden in Gerko’s bloed wel erg hoog waren. Een darmbiopsie volgde en Gerko bleek glutenintolerant te zijn.

Ziek zonder klachten ,,Achteraf bekeken had Gerko wel vaak diarree, maar dat viel ons eerst niet op”, zegt Gerko’s moeder Lena. ,,Verder had hij geen klachten.” Daarom viel het glutenvrije dieet Gerko extra zwaar. ,,Ik heb wel eens gedacht: ik ga weer normaal eten.” Dokter Szíjjártó kan zich dat goed voorstellen.

,,Bij klachtenvrije patiënten slaat de twijfel wel eens toe. Moeten we hen ook op een streng glutenvrij dieet zetten? Doet het geen afbreuk aan de kwaliteit van leven?” Want een glutenvrij dieet vergt een behoorlijke aanpassing van de levensstijl. Lena beaamt dit. ,,Ik zat eerst met de handen in het haar.Wat mocht wel en wat niet? We waren doodsbang dat Gerko ook maar een kruimeltje binnen zou krijgen. Het leek bijna op smetvrees. Inmiddels zijn we aan deze levensstijl gewend en weten we niet beter.”

Gevolgen coeliakie

Foto: NDC Mediagroep

Foto: NDC Mediagroep

Hoewel Gerko geen directe klachten kreeg van gluten peinst hij er nu niet meer over om weer normaal te gaan eten. ,,Natuurlijk, het dieet is heel lastig. Maar ik weet dat ik mijn lichaam kapot maak als ik niet glutenvrij eet. De gevolgen die coeliakie kan hebben liegen er niet om.” 

Doordat de dunne darm geen voedingsstoffen meer kan opnemen, dreigt een vitamine- en ijzergebrek, wat kan zorgen voor moeheid en een constant hongergevoel. Bovendien kan gluten botontkalking veroorzaken bij mensen met een glutenintolerantie. ,,Maar één van de ergste gevolgen is kanker. Mensen met onontdekte coeliakie of coeliakiepatiënten die niet glutenvrij eten, hebben een hogere kans op het krijgen van lymfeklierkanker en darmtumoren”, legt dokter Szíjjártó uit.

Volwassenen en kinderen

Het is daarom des te belangrijker dat coeliakie vroegtijdig wordt opgespoord, vindt ook professor Dr. Chris Mulder. Hij is als maag-lever-darmarts in het VUmc in Amsterdam gespecialiseerd in glutenintolerantie bij volwassenen en zet zich al sinds de jaren ’80 in als ambassadeur van de Nederlandse Coeliakie Vereniging. Mulder ziet een verschil in klachten bij kinderen en volwassenen.

“De klachten bij volwassenen zijn meestal vager dan bij kinderen. Hierdoor wordt de diagnose vaak gemist. Zo kan een onverklaarbare onvruchtbaarheid een indicatie zijn, maar ook neurologische klachten zoals verminderde zenuwfunctie en epilepsiekunnen op coeliakie wijzen.” Daarnaast kunnen ook bot- en gewrichtspijnen, zwellingen van handen en voeten en snel blauwe plekken krijgen duiden op coeliakie.

Onbekendheid van ziekte

Volgens Mulder lopen er duizenden Nederlanders rond met gezondheidsklachten zonder dat ze beseffen dat dit wordt veroorzaakt door het eten van gluten. Dat coeliakie niet altijd wordt opgespoord heeft dus niet alleen te maken met de verscheidenheid en vaagheid van klachten of zelfs het ontbreken daarvan, maar zeker ook met de onbekendheid van de ziekte.

Met die onbekendheid worstelt ook Lena nog wel eens. ,,Je ziet nog steeds mensen met klachten lopen die op coeliakie wijzen bij wie het jaren duurt voor ze een juiste diagnose krijgen. Gelukkig wordt coeliakie wel steeds bekender, zowel onder artsen als onder de bevolking.”

Campagnes

De groeiende bekendheid van coeliakie is mede te danken aan campagnes van de Nederlandse Coeliakie Vereniging (NCV) en de Maag Lever Darm Stichting. Anita Corsten, voorzitter van de NCV regio noord: ,,Via verschillende media en evenementen hebben we ons het afgelopen jaar ingezet en onze inspanningen werpen hun vruchten af: we zien ons ledenaantal flink groeien. Dankzij de stijgende bekendheid worden meer mensen met coeliakie opgespoord.” De NCV zet zich ook in om glutenintolerantie meer onder de aandacht te brengen bij huisartsen. ,,Want een vroegtijdige diagnose is en blijft belangrijk”, zegt Corsten.

Dieet

coeliakie

Dieet is enige ‘medicijn’ Coeliakie kan (nog) niet worden genezen. Ook kunnen patiënten coeliakie niet overgroeien. De enige manier om de dunne darm te herstellen is het volgen van een strikt glutenvrij dieet. ,,Gluten zit in de gekste producten, ook waarin je het niet zou verwachten. Maar er is nog genoeg dat wel mag”, zegt Gerko. Gluten zit in alle gangbare graanproducten, zoals brood, pasta en koekjes. Maar ook in soepen, sauzen en snoep wordt gluten gebruikt als bindmiddel.

Glutenvrij brood en koek wordt vaak gemaakt van maïs-, rijst- en teffmeel. Hoewel Gerko lekkere glutenvrije alternatieven gevonden heeft, verlangt hij toch zo nu en dan naar een gewoon broodje. ,,Mocht ik ooit weer eens normaal kunnen eten, dan is een lekkere boterham het eerste wat ik zal nemen. Niet eens een koekje of gebakje.”

Glutenvrije voeding

De meeste supermarkten hebben een schap met glutenvrije voeding. ,,Maar helaas wordt de nadruk te veel gelegd op het glutenvrije aspect, niet op het gezondheidsaspect. Daarnaast zijn deze producten veel te duur en niet altijd lekker”, vindt Lena van der Lei. Drie belangrijke redenen waarom veel mensen met coeliakie zelf gaan bakken; het is goedkoper, gezonder en veel lekkerder. De glutenvrije kookboeken volgen elkaar in vlug tempo op.

Recept voor glutenvrije cupcakes

Dit cupcake recept is een variatie op een recept uit het Glutenvrij Bakboek van Louise Blair.

Ingrediënten voor 12 cakejes

  • 100 gram rijstemeel
  • 1 el kikkererwtenmeel of boekweitmeel
  • 2 el amandelmeel
  • 2 losgeklopte eieren
  • 100 gr boter
  • 125 fijne tafelsuiker of een suikervervanger
  • 1 el melk
  • 1 tl glutenvrij bakpoeder
  • 1 tl xanthaangom,
  • johannesbroodpitmeel of glutenvervanger

Voor de garnering:

  • 125 poedersuiker
  • Enkele druppels water
  • 12 frambozen
  • johannesbroodpitmeel

 Bereiding

Zet 12 muffinvormpjes op een ovenschaal of vet een muffinblik in. Verwarm de oven voor op 180 °C. Mix alle ingrediënten, behalve die voor de garnering, door elkaar tot een glad beslag.Schep het beslag in de vormpjes of het blik en bak ze 12 tot 15 minuten in de oven tot ze goudbruin zijn en stevig aanvoelen.Laat ze afkoelen op een rooster. Voeg voldoende druppels water toe aan de poedersuiker en roer dit tot een stijf glazuur. Bestrijk de cakejes ermee en leg tot slot op elk cakeje een framboos.

About Redactie

Gezondheid & Co is een co-productie van de redactie van Dagblad van het Noorden, Leeuwarder Courant en 35 weekbladen in de provincies Groningen, Drenthe, Friesland en Flevoland. Gezondheid & Co wordt uitgegeven door uitgever NDC Mediagroep.

Comments

  1. Bedankt voor uw artikel.
    Ik stuur enkele van mijn patiënten naar collega mesologie voor check op melk en of glutenintolerantie allergie, maar ik zal dat vaker gaan doen naar aanleiding van dit artikel. Mvg m.lanting fysiotherapeut /acupuncturiste

  2. hypootje goed_ingesteld says:

    Patiënten met de ziekte van Hashimoto (auto-immuunziekte van schildklier), vaak gewoon “een te trage schildklier” genoemd, hebben 1:20 kans op beide ziektenbeelden.

    Artsen en patiënten zouden alerter op deze combinatie kunnen zijn.

    http://www.ncbi.nlm.nih.gov/m/pubmed/17461476/

  3. met van noirdt says:

    Goed artikel maar bij kleindochter wordt het nu zeis erger echt heel moe de waarde zijn tot 70 gestegen na bloedonderzoek ik maak me best ongerust

Waar denk jij aan na het lezen van dit artikel?


Stoppen met roken

De sigaret de baas. Stoppen met roken is een moedige, gezonde en wijze beslissing!

Ook in 2016 worden er in heel Friesland de stoppen met roken trainingen  “Pakje … [Lees verder...]

ZOETERMEER - Uitgedrukte sigaret in een asbak. ANP PHOTO XTRA LEX VAN LIESHOUT

Samen stoppen met roken. Hoe stop ik met roken?

Het is niet alleen een gezellig onderonsje maar toch lachen ze wat af. "Ik liet ’s avonds wel eens een taxi een pakje sigaretten ophalen bij de … Lees meer ...

Nauwelijks chronische q-koorts in Herpen

Van de vele inwoners van het Brabantse Herpen die in 2007 besmet raakten met q-koorts, lijden slechts enkelen chronisch aan de ziekte. GGD Hart voor … Lees meer ...

zwangerschapsvergiftiging

Meteen inleiden of bevalling inleiden bij 37 weken zwangerschap?

Het vroegtijdig inleiden van de bevalling bij zwangere vrouwen met verhoogde bloeddruk of zwangerschapsvergiftiging tussen 34 en 37 weken leidt niet … Lees meer ...

Eriba, onderzoeken, lab

Speuren naar oorzaak van veroudering. Werkzaamheden in Eriba.

6 november werd het prestigieuze Eriba-gebouw op het UMCG-terrein officieel geopend. Een select gezelschap internationale wetenschappers doet hier … Lees meer ...

Lydia

Overlevers: Lydia had een sarcoom

“Na de operatie werd ik wakker en stonden ze rond mijn bed. Mijn vriend, mijn ouders. Ik wist meteen dat het mis was. Ik had kanker. Het eerst wat ik … Lees meer ...

5 tijd

December: stress of ‘n feestje? – column ontspannen Mariska van Gennep

Nog even en ze staan weer voor de deur. De feestdagen. De aftrap hebben we afgelopen dinsdag al gehad met 11 november. En je merkt het nu al als je … Lees meer ...

geld, zorgverzekering, sparen, stethoscoop, verzekering,

Zorgverzekering. ‘Laat je niet gek maken door paar euro voordeel’

De premies zijn bekend, het shoppen kan beginnen: wat is de beste zorgverzekering voor u? Voor velen is het zoeken een gruwel, omdat er zoveel … Lees meer ...

Scan via Arend van Wijngaarden. Foto voor bij artikel over UMCG en Siemens. 
Mit dem Magnetresonanztomografen (MRT) Magnetom Spectra vergrößert Siemens Healthcare sein Produktportfolio im 3-Tesla-Bereich. Der neue Scanner zeichnet sich durch hervorragende Bildgebung und niedrigere Gesamtbetriebskosten im Vergleich zu herkömmlichen Geräten dieser Klasse aus. Mit einem sehr attraktiven Einstiegspreis erleichtert Magnetom Spectra Krankenhäusern und niedergelassenen Radiologen den Zugang zur 3-Tesla-Technologie. Deren Vorzüge sind exzellente Bildqualität und schnelle Untersuchungszeiten. Um diese Vorteile effizient nutzen zu können, ist der neue Scanner mit Technologien ausgestattet, die den Ablauf von MR-Untersuchungen vereinfachen. Erhältlich ist er ab der zweiten Jahreshälfte 2012. Die Verbreiterung der Angebotspalette an wirtschaftlichen Systemen ist Teil der Agenda 2013, einer Initiative von Siemens Healthcare zur Steigerung der Wettbewerbsfähigkeit.

With the introduction of the Magnetom Spectra magnetic resonance imaging (MRI) system, Siemens Healthcare is expanding its 3-tesla product portfolio. The new scanner is characterized by both, premium imaging and a reduced total cost of ownership (TCO) compared to common scanners in this product range. Due to Magnetom Spectra's very attractive price it eases access to the 3-tesla technology for hospitals and radiological institutes. Excellent image quality and fast scan times are the benefits of 3-tesla imaging technology. In order to use these advantages, the new scanner is equipped with technologies designed to ensure efficient and easy operation. It will be available on the market in the second half of 2012. The expanded offering of cost-optimized systems is part of Agenda 2013, an initiative of Siemens Healthcare aimed at bolstering its competitiveness.

MRI herkent gevaarlijke bijwerkingen MS-medicijnen

De mogelijkheden van MRI kunnen beter benut worden in de behandeling van patiënten met multiple sclerose (MS). Zo kan in geval van gevaarlijke … Lees meer ...

medicijnen, pillen, apotheek

Vechten tegen doemscenario. Dringend op zoek naar een nieuwe antibiotica.

De wereld heeft dringend behoefte aan nieuwe antibiotica, de kans op een uitbraak van resistente bacteriën wordt steeds groter. Hoogleraar Oscar … Lees meer ...

Voet tussen spaken

Voet tussen de spaken. Kinderzitje voorkomt ongelukken

Hippe fietsen zorgen voor meer letsel bij kinderen die achterop zitten. Dat zeggen de Fietsersbond en het Juliana Kinderziekenhuis in Den Haag. Door … Lees meer ...

Tag description
%d bloggers op de volgende wijze: