Coeliakie, de meest onbekende volksziekte van Nederland. Gevolgen en oplossing glutenintolerantie

Coeliakie (spreek uit als seu-li-a-kie) is hetzelfde als een glutenintolerantie. Mensen met coeliakie verdragen geen gluten. Gluten is een groep eiwitten die voorkomt in graansoorten zoals tarwe, rogge, gerst, spelt en meestal ook in haver. Gluten beschadigt bij mensen met coeliakie het slijmvlies in de dunne darm. Hierdoor worden niet alle voedingsstoffen meer opgenomen in het lichaam.

Coeliakie

Bij kinderen ontstaat daardoor een groeiachterstand.

Andere veelvoorkomende klachten zijn:

  • buikpijn
  • misselijkheid
  • overgeven
  • diarree
  • obstipatie
  • bloedarmoede.


Ook moeheid, migraine, zweertjes in de mond en huidklachten kunnen wijzen op coeliakie. Maar deze klachten zijn niet altijd aanwezig! Er zijn ook coeliakiepatiënten die heel andere klachten hebben of juist helemaal klachtenvrij zijn.

Hoeveel mensen hebben coeliakie?

 In Nederland lijden naar schatting 160.000 mensen aan coeliakie, maar slechts 25.000 van hen weten dat. Zo’n 135.000 mensen weten dus niet dat ze ziek zijn. ,,Daarom is coeliakie de meest onbekende volksziekte van Nederland”, stelt dokter László Szíjjártó. Hij is kinderarts in ziekenhuis De Sionsberg in Dokkum en gespecialiseerd in voedselallergieën. Volgens hem is het beeld dat de medische wereld van coeliakie heeft in de loop der jaren sterk veranderd.

Coeliakie een kinderziekte?

,,Tot zo’n 15 jaar geleden dachten we dat coeliakie een typische kinderziekte was. Alleen kinderen met duidelijke klachten, zoals buikpijn, diarree en een groeiachterstand, werden getest op glutenintolerantie. Inmiddels weten we beter; coeliakie kan zich op elke leeftijd openbaren en kan zeer uiteenlopende klachten met zich meebrengen. Sterker nog, sommige coeliakiepatiënten hebben helemaal geen klachten. Hoe dat kan, weten we nog niet. Deze mensen noemen we ook wel ‘stille’ coeliakiepatiënten”, legt dokter Szíjjártó uit.

Gerko van der Lei uit De Westereen valt onder die laatste groep. In 2001 werd min of meer per toeval ontdekt dat Gerko coeliakie heeft. Een jaar eerder werd bij hem diabetes geconstateerd. Daarna volgden, ter controle, regelmatig bloedtesten. Uit één van die testen bleek dat de antistoffenwaarden in Gerko’s bloed wel erg hoog waren. Een darmbiopsie volgde en Gerko bleek glutenintolerant te zijn.

Ziek zonder klachten ,,Achteraf bekeken had Gerko wel vaak diarree, maar dat viel ons eerst niet op”, zegt Gerko’s moeder Lena. ,,Verder had hij geen klachten.” Daarom viel het glutenvrije dieet Gerko extra zwaar. ,,Ik heb wel eens gedacht: ik ga weer normaal eten.” Dokter Szíjjártó kan zich dat goed voorstellen.

,,Bij klachtenvrije patiënten slaat de twijfel wel eens toe. Moeten we hen ook op een streng glutenvrij dieet zetten? Doet het geen afbreuk aan de kwaliteit van leven?” Want een glutenvrij dieet vergt een behoorlijke aanpassing van de levensstijl. Lena beaamt dit. ,,Ik zat eerst met de handen in het haar.Wat mocht wel en wat niet? We waren doodsbang dat Gerko ook maar een kruimeltje binnen zou krijgen. Het leek bijna op smetvrees. Inmiddels zijn we aan deze levensstijl gewend en weten we niet beter."

Gevolgen coeliakie

Foto: NDC Mediagroep

Foto: NDC Mediagroep

Hoewel Gerko geen directe klachten kreeg van gluten peinst hij er nu niet meer over om weer normaal te gaan eten. ,,Natuurlijk, het dieet is heel lastig. Maar ik weet dat ik mijn lichaam kapot maak als ik niet glutenvrij eet. De gevolgen die coeliakie kan hebben liegen er niet om." 

Doordat de dunne darm geen voedingsstoffen meer kan opnemen, dreigt een vitamine- en ijzergebrek, wat kan zorgen voor moeheid en een constant hongergevoel. Bovendien kan gluten botontkalking veroorzaken bij mensen met een glutenintolerantie. ,,Maar één van de ergste gevolgen is kanker. Mensen met onontdekte coeliakie of coeliakiepatiënten die niet glutenvrij eten, hebben een hogere kans op het krijgen van lymfeklierkanker en darmtumoren", legt dokter Szíjjártó uit.
 

Volwassenen en kinderen

Het is daarom des te belangrijker dat coeliakie vroegtijdig wordt opgespoord, vindt ook professor Dr. Chris Mulder. Hij is als maag-lever-darmarts in het VUmc in Amsterdam gespecialiseerd in glutenintolerantie bij volwassenen en zet zich al sinds de jaren ’80 in als ambassadeur van de Nederlandse Coeliakie Vereniging. Mulder ziet een verschil in klachten bij kinderen en volwassenen.

"De klachten bij volwassenen zijn meestal vager dan bij kinderen. Hierdoor wordt de diagnose vaak gemist. Zo kan een onverklaarbare onvruchtbaarheid een indicatie zijn, maar ook neurologische klachten zoals verminderde zenuwfunctie en epilepsiekunnen op coeliakie wijzen." Daarnaast kunnen ook bot- en gewrichtspijnen, zwellingen van handen en voeten en snel blauwe plekken krijgen duiden op coeliakie.
 

Onbekendheid van ziekte

Volgens Mulder lopen er duizenden Nederlanders rond met gezondheidsklachten zonder dat ze beseffen dat dit wordt veroorzaakt door het eten van gluten. Dat coeliakie niet altijd wordt opgespoord heeft dus niet alleen te maken met de verscheidenheid en vaagheid van klachten of zelfs het ontbreken daarvan, maar zeker ook met de onbekendheid van de ziekte.

Met die onbekendheid worstelt ook Lena nog wel eens. ,,Je ziet nog steeds mensen met klachten lopen die op coeliakie wijzen bij wie het jaren duurt voor ze een juiste diagnose krijgen. Gelukkig wordt coeliakie wel steeds bekender, zowel onder artsen als onder de bevolking."

Campagnes

De groeiende bekendheid van coeliakie is mede te danken aan campagnes van de Nederlandse Coeliakie Vereniging (NCV) en de Maag Lever Darm Stichting. Anita Corsten, voorzitter van de NCV regio noord: ,,Via verschillende media en evenementen hebben we ons het afgelopen jaar ingezet en onze inspanningen werpen hun vruchten af: we zien ons ledenaantal flink groeien. Dankzij de stijgende bekendheid worden meer mensen met coeliakie opgespoord." De NCV zet zich ook in om glutenintolerantie meer onder de aandacht te brengen bij huisartsen. ,,Want een vroegtijdige diagnose is en blijft belangrijk", zegt Corsten.
 

Dieet

coeliakie

Dieet is enige ‘medicijn’ Coeliakie kan (nog) niet worden genezen. Ook kunnen patiënten coeliakie niet overgroeien. De enige manier om de dunne darm te herstellen is het volgen van een strikt glutenvrij dieet. ,,Gluten zit in de gekste producten, ook waarin je het niet zou verwachten. Maar er is nog genoeg dat wel mag", zegt Gerko. Gluten zit in alle gangbare graanproducten, zoals brood, pasta en koekjes. Maar ook in soepen, sauzen en snoep wordt gluten gebruikt als bindmiddel.

Glutenvrij brood en koek wordt vaak gemaakt van maïs-, rijst- en teffmeel. Hoewel Gerko lekkere glutenvrije alternatieven gevonden heeft, verlangt hij toch zo nu en dan naar een gewoon broodje. ,,Mocht ik ooit weer eens normaal kunnen eten, dan is een lekkere boterham het eerste wat ik zal nemen. Niet eens een koekje of gebakje."

Glutenvrije voeding

De meeste supermarkten hebben een schap met glutenvrije voeding. ,,Maar helaas wordt de nadruk te veel gelegd op het glutenvrije aspect, niet op het gezondheidsaspect. Daarnaast zijn deze producten veel te duur en niet altijd lekker", vindt Lena van der Lei. Drie belangrijke redenen waarom veel mensen met coeliakie zelf gaan bakken; het is goedkoper, gezonder en veel lekkerder. De glutenvrije kookboeken volgen elkaar in vlug tempo op.

Recept voor glutenvrije cupcakes

Dit cupcake recept is een variatie op een recept uit het Glutenvrij Bakboek van Louise Blair.

Ingrediënten voor 12 cakejes

  • 100 gram rijstemeel
  • 1 el kikkererwtenmeel of boekweitmeel
  • 2 el amandelmeel
  • 2 losgeklopte eieren
  • 100 gr boter
  • 125 fijne tafelsuiker of een suikervervanger
  • 1 el melk
  • 1 tl glutenvrij bakpoeder
  • 1 tl xanthaangom,
  • johannesbroodpitmeel of glutenvervanger

Voor de garnering:  

  • 125 poedersuiker

  • Enkele druppels water

  • 12 frambozen

  • johannesbroodpitmeel

 Bereiding

Zet 12 muffinvormpjes op een ovenschaal of vet een muffinblik in. Verwarm de oven voor op 180 °C. Mix alle ingrediënten, behalve die voor de garnering, door elkaar tot een glad beslag.Schep het beslag in de vormpjes of het blik en bak ze 12 tot 15 minuten in de oven tot ze goudbruin zijn en stevig aanvoelen.Laat ze afkoelen op een rooster. Voeg voldoende druppels water toe aan de poedersuiker en roer dit tot een stijf glazuur. Bestrijk de cakejes ermee en leg tot slot op elk cakeje een framboos.

 

Comments

comments

Over Redactie

Gezondheid & Co is een co-productie van de redactie van Dagblad van het Noorden, Leeuwarder Courant en 38 weekbladen in de provincies Groningen, Drenthe, Friesland en Flevoland. Gezondheid & Co wordt uitgegeven door uitgever NDC Mediagroep.

Reacties

  1. Bedankt voor uw artikel.
    Ik stuur enkele van mijn patiënten naar collega mesologie voor check op melk en of glutenintolerantie allergie, maar ik zal dat vaker gaan doen naar aanleiding van dit artikel. Mvg m.lanting fysiotherapeut /acupuncturiste

  2. hypootje goed_ingesteld zegt:

    Patiënten met de ziekte van Hashimoto (auto-immuunziekte van schildklier), vaak gewoon “een te trage schildklier” genoemd, hebben 1:20 kans op beide ziektenbeelden.

    Artsen en patiënten zouden alerter op deze combinatie kunnen zijn.

    http://www.ncbi.nlm.nih.gov/m/pubmed/17461476/

Waar denk jij aan na het lezen van dit artikel?

meer bewegen

Meer bewegen op kantoor: dé tips om het patroon te doorbreken

Een groot deel van de dag ben je aan het werk. Vaak betekent dit veel uren … [Lees verder...]

wormen, wormpjes, kind, toilet, potje, wc

Wormen in de ontlasting. Wat moet ik doen?

Wormen komen bij zowel kinderen als volwassenen voor. Vervelend, maar is het ook gevaarlijk? Wanneer moet je naar de dokter en wat kun je er zelf … Lees meer ...

burn-out, depressie, overspannen, stress / burn out / burnout / werk / werkvloer / depressie / depressief / wanhoop / wanhopig

Hoogleraar psychiatrische epidemiologie: “ Depressie kon wel eens een bedenksel zijn ”

De definitie van depressie die artsen doorgaans gebruiken is een onduidelijk rommeltje. Dat vindt Peter de Jonge (44), mede-hoofd van het … Lees meer ...

ziekenhuis, ziekenhuisbed, bed, patiënt, ziek,

Vertrouwde zorg in laatste levensfase. Wat is palliatieve zorg?

Om de zorg in de palliatieve fase verder te verbeteren, introduceert het Antonius Ziekenhuis in Sneek een zogeheten palliatief adviesteam. Als het … Lees meer ...

klussen, klussers

Klussen blijkt net zo gevaarlijk als vuurwerk. 300 klusser per maand zwaargewond

Help, mijn man is klusser! De titel van het RTL4-programma krijgt een heel andere, wrange betekenis nu onderzoek toont dat maandelijks 300 klussers … Lees meer ...

poepen

Veel mensen hebben problemen met poepen

Veel Nederlanders hebben last van maag-, darm- en ontlastingsproblemen. Bional Medical deed hier een bijzonder onderzoek naar. Meer dan 600 … Lees meer ...

Een echte knuffel of één voor de foto? Tine en Tesse. Foto: Odello van Knijff

Een hele, hele dikke knuffel – Column Tine van Knijff

Kinderen met autisme zouden geen genegenheid kunnen tonen, wordt vaak gedacht. En als ze dat wel doen, hebben ze vast geen autisme. Tesse heeft ook … Lees meer ...

bijnier, adrenaline

Medicatiefout bij 15 procent nierpatiënten

Zo’n 15 procent van de nierpatiënten krijgt nog steeds dezelfde medicijnen als voor hun nierfalen, terwijl de pillen anders werken door de verminderde … Lees meer ...

zelfmoord, verward

Veel meer overlast verwarde mensen door snijden in zorg

De overlast van verwarde en overspannen Nederlanders neemt flink toe. In 2 jaar tijd moest de politie 52.000 keer ‘de vrede bewaren’, 30 procent vaker … Lees meer ...

Mariëlle de Vries

‘Het zijn smoesjes, Mariëlle’ – Column Mariëlle de Vries

'Het zijn smoesjes, Mariëlle', zei een sportinstructeur een aantal jaren geleden tegen mij, toen ik hem vertelde dat ik me er niet toe kon zetten om … Lees meer ...

dementeren, dementie, alzheimer

Muziek en dementie. ‘Mevrouw K. danst met haar handen’

In een woonkamer in zorgcentrum De Dilgt in Haren zitten zeventien mensen in een cirkel. In het midden staat een tafel met muziekinstrumenten: … Lees meer ...

%d bloggers op de volgende wijze: