Faalangsttraining. Wat kun je doen tegen faalangst?

Faalangst is een gif dat het leven van kinderen aardig kan vergallen. Zichtbaar is het niet altijd. De kinderen die het hebben, houden zich het liefst gedeisd. Timpaan Onderwijs biedt tegengif op noordelijke basisscholen.

faalangst, school, scholing, leren, proefwerk, test, kind

Bron: Flickr/ Elizabeth Albert

Waterpolo is de sport van Ilse (11) uit Heerenveen. Maar ze krijgt in een wedstrijd zelden de bal, want meestal houdt ze de handen onder water om ervoor te zorgen dat haar teamgenoten een ander aanspelen. “Ik gooi de bal toch vast naar een tegenspeler”, denkt ze. Ilse heeft faalangst.
Dat ‘duiveltje’ duikt vaker op, als het spannend is. Bij toetsen op school, bijvoorbeeld: “Dan denk ik vooraf dat het vast misgaat. En dan lukt het ook niet, natuurlijk.” Maar vorige week merkte Ilse dat het ook anders kan. “Ik vroeg toch om de bal bij waterpolo, kreeg ’m ook en scóórde! Daar was ik heel erg blij mee.”

Behandeling tegen faalangst

Ilse kreeg die succeservaring door een zelfbedachte opdracht – ‘Je bibbers de baas’ – in een reeks van tien lessen, die Timpaan Onderwijs met Onderwijszorg Nederland ontwikkelde voor kinderen met faalangst. Behandelingen zijn het eigenlijk, want het gaat om eerstelijns psychologische zorg met een vergoeding van de zorgverzekeraar. Vijf kinderen uit verschillende hoeken van Friesland komen hiervoor na schooltijd bijeen in De Vlieger in Gorredijk.

“Ik moet er drie kwartier voor rijden”, zegt een moeder. “Maar ik heb het er graag voor over.” Haar zoon reageerde op school vaak boos, als het tegenzat. Thuis was hij eerder angstig, maar op school vonden de juffen dat hij toch vooral iets aan zijn ’haantjesgedrag’ moest doen. “Ik ben zelf op internet gaan zoeken”, zegt zijn moeder. “Toen ik hem wat voorbeelden liet lezen van faalangst, reageerde hij: Dat ben ik.”

Angst bij kinderen

Faalangst kan het leven van kinderen verstoren. Het komt vaker voor, weet Nynke Jonker-Wahle van Timpaan, dan volwassenen in de gaten hebben. Angst is immers iets om je voor te schamen, dus vermijd je een spannende situatie liever dan erkennen dat je ’t toch wel eng vindt. Je duikt weg, maar ziet jezelf als een angsthaas. Dat is funest voor het zelfbeeld.

Nu is een beetje angst niet slecht. “Het maakt alert in een spannende situatie”, legt gedragswetenschapper Carry van Veen uit. “De natuur heeft het ingebakken. Je moet scherp reageren, als er een onbekende grote hond tegenover je staat.” Maar hoe reageer je dan? Als je bang bent aangelegd, neem je vast de benen.

Faalangst herkennen

Cijfers zijn er weinig, maar het lijkt erop dat angst om te falen een negatieve invloed heeft bij een op de drie kinderen. “Maar ze vallen niet op”, zegt Nynke Jonker “want zij houden zich liefst gedeisd.” Toch is het zaak om het probleem vroeg te herkennen. Des te meer is er dan nog aan te doen, weet zij als ’ervaringsdeskundige’ die lang werkte in het speciaal onderwijs.

Samen met Carry van Veen geeft Jonker als projectleider de cursus en zorgt vooral voor ontspanningsoefeningen, waarmee een kind rust kan vinden in spannende situaties. Ook in de laatste les voert zij haar leerlingen, die met de ogen dicht liggen op de grond, in een verhaal langs zonovergoten weilanden met vogeltjes en vlinders. Het helpt echt, zegt een van de kinderen, als je dat gevoel later weer kunt oproepen.

Van Veen praat met de kinderen en laat hen met elkaar praten. Het helpt ook, zeggen Ilse en medecursiste Manon (12), dat je weet dat je niet de enige bent. Voor Timpaan is dat een reden om kinderen liefst – ook bij vergelijkbare cursussen over sociale vaardigheden, weerbaarheid en gedragsregulatie – in een groep bijeen te brengen.

faalangst, faalangsttraining

Bron: LC/ Jan de Vries

Deze cursus gaat uit van de principes van de cognitieve therapie. Kinderen maken kennis met de ’4 G’s’: Gebeurtenis, Gedachte, Gevoel, Gedrag. Ofwel: de manier waarop je denkt over een gebeurtenis, bepaalt je gevoel en vervolgens je gedrag. Als je ’de gedachte’ positiever weet te maken, heb je al veel gewonnen. Ilse heeft die les aardig onder de knie. “Ik weet nu dat je andere gedachten kunt maken dan zo’n bibbergedachte.” Dat zou elk kind moeten kunnen, zo vindt Manon. En wat moet je nou, als je niet meteen op zo’n cursus kunt? Manon: “Bedenk dat je niet de enige bent en praat erover met iemand, die je vertrouwt. Verberg het niet voor iedereen, want dan ben je heel alleen.”

Dit verhaal is eerder, december 2012, in de Leeuwarder Courant gepubliceerd

Waar denk jij aan na het lezen van dit artikel?

oogkliniek2

IntraLASIK ooglaseren: veilig op de lange termijn, aldus experts

Al sinds de jaren negentig worden patiënten gelaserd om het zicht te verbeteren … [Lees verder...]

dik, obesitas, overgewicht, ongezond, benen, afvallen, dieet, zwaar, vet, eten, taart

Rook- of eetverslaving door gen

Het gen dat verantwoordelijk is voor rookverslaving, maakt niet-rokers juist dik. VU-wetenschappers werkten mee aan het onderzoek dat leidde tot deze … Lees meer ...

ALS, city Swim

Oosterwoldiger Cor de Haan zwemt in Amsterdam de City Swim tegen ALS

Het aftellen is nu echt begonnen voor Cor de Haan (46) uit Oosterwolde. Over een paar dagen doet hij mee aan de derde editie van de Amsterdam City … Lees meer ...

telefoons

Medische missers maken patiënt bewust van kwaliteitsverschil zorg

Verzekerden zijn beducht voor een slechte arts en willen voordat zij een behandeling ondergaan eerst weten waar zij het best … Lees meer ...

Maagverlamming

Gastroparese. Annemari Talsma kan niet eten en drinken door een maagverlamming

Nooit meer een pizza, een glas frisdrank of een ijsje. Voor Annemari Talsma uit Warten een feit. De twintigjarige heeft een maagverlamming. ,,Het … Lees meer ...

bikini, vitamines

Bang om een bikini te dragen? Hoe maak ik mijn lijf klaar voor badmode?

 Heerlijk, die lange zonnige dagen. Gelukkig is het nog niet warm genoeg om in badpak of bikini over het strand te slenteren, want ons lijf is nog … Lees meer ...

asperge

Handige weetjes over asperges. Hoe gezond zijn asperges?

De asperge (Asparagus officinalis subsp. officinalis) is een plant waarvan de jonge scheuten  geteeld worden als groente. Er bestaan witte … Lees meer ...

Seks

Vijftig-plussers creatiever in bed. En 20 procent heeft geen seks meer

50-plussers met een partner zitten lekker in hun vel. Dat geldt vooral voor mannen. Maar liefst 90% van hen voelt zich naakt op zijn gemak, tegenover … Lees meer ...

Viagra, seksule problemen

Seksproblemen of erectieproblemen? Erectiepillen of ‘de knop om’ bij mannen én vrouwen?

Seks  problemen, zoals erectieproblemen,  zijn zo oud als de mensheid, getuige bijvoorbeeld een recept voor een erectiemiddeltje in Egyptische … Lees meer ...

alcohol, calorieën

Alcohol Calorieën Calculator moet wijzen op overgewicht

Regelmatige consumptie van alcoholische dranken kan ongemerkt bijdragen aan overgewicht en obesitas. Een gram alcohol levert bijna net zoveel energie … Lees meer ...

School

Jongens presteren na de lagere school gemiddeld minder goed dan verwacht, meisjes juist beter

Jongens en meisjes scoren op de basisschool ongeveer even goed, maar vanaf de middelbare school doen meisjes het beter. In de meeste gevallen beginnen … Lees meer ...

%d bloggers op de volgende wijze: