Faalangsttraining. Wat kun je doen tegen faalangst?

Faalangst is een gif dat het leven van kinderen aardig kan vergallen. Zichtbaar is het niet altijd. De kinderen die het hebben, houden zich het liefst gedeisd. Timpaan Onderwijs biedt tegengif op noordelijke basisscholen.

faalangst, school, scholing, leren, proefwerk, test, kind

Bron: Flickr/ Elizabeth Albert

Waterpolo is de sport van Ilse (11) uit Heerenveen. Maar ze krijgt in een wedstrijd zelden de bal, want meestal houdt ze de handen onder water om ervoor te zorgen dat haar teamgenoten een ander aanspelen. “Ik gooi de bal toch vast naar een tegenspeler”, denkt ze. Ilse heeft faalangst.
Dat ‘duiveltje’ duikt vaker op, als het spannend is. Bij toetsen op school, bijvoorbeeld: “Dan denk ik vooraf dat het vast misgaat. En dan lukt het ook niet, natuurlijk.” Maar vorige week merkte Ilse dat het ook anders kan. “Ik vroeg toch om de bal bij waterpolo, kreeg ’m ook en scóórde! Daar was ik heel erg blij mee.”

Behandeling tegen faalangst

Ilse kreeg die succeservaring door een zelfbedachte opdracht – ‘Je bibbers de baas’ – in een reeks van tien lessen, die Timpaan Onderwijs met Onderwijszorg Nederland ontwikkelde voor kinderen met faalangst. Behandelingen zijn het eigenlijk, want het gaat om eerstelijns psychologische zorg met een vergoeding van de zorgverzekeraar. Vijf kinderen uit verschillende hoeken van Friesland komen hiervoor na schooltijd bijeen in De Vlieger in Gorredijk.

“Ik moet er drie kwartier voor rijden”, zegt een moeder. “Maar ik heb het er graag voor over.” Haar zoon reageerde op school vaak boos, als het tegenzat. Thuis was hij eerder angstig, maar op school vonden de juffen dat hij toch vooral iets aan zijn ’haantjesgedrag’ moest doen. “Ik ben zelf op internet gaan zoeken”, zegt zijn moeder. “Toen ik hem wat voorbeelden liet lezen van faalangst, reageerde hij: Dat ben ik.”

Angst bij kinderen

Faalangst kan het leven van kinderen verstoren. Het komt vaker voor, weet Nynke Jonker-Wahle van Timpaan, dan volwassenen in de gaten hebben. Angst is immers iets om je voor te schamen, dus vermijd je een spannende situatie liever dan erkennen dat je ’t toch wel eng vindt. Je duikt weg, maar ziet jezelf als een angsthaas. Dat is funest voor het zelfbeeld.

Nu is een beetje angst niet slecht. “Het maakt alert in een spannende situatie”, legt gedragswetenschapper Carry van Veen uit. “De natuur heeft het ingebakken. Je moet scherp reageren, als er een onbekende grote hond tegenover je staat.” Maar hoe reageer je dan? Als je bang bent aangelegd, neem je vast de benen.

Faalangst herkennen

Cijfers zijn er weinig, maar het lijkt erop dat angst om te falen een negatieve invloed heeft bij een op de drie kinderen. “Maar ze vallen niet op”, zegt Nynke Jonker “want zij houden zich liefst gedeisd.” Toch is het zaak om het probleem vroeg te herkennen. Des te meer is er dan nog aan te doen, weet zij als ’ervaringsdeskundige’ die lang werkte in het speciaal onderwijs.

Samen met Carry van Veen geeft Jonker als projectleider de cursus en zorgt vooral voor ontspanningsoefeningen, waarmee een kind rust kan vinden in spannende situaties. Ook in de laatste les voert zij haar leerlingen, die met de ogen dicht liggen op de grond, in een verhaal langs zonovergoten weilanden met vogeltjes en vlinders. Het helpt echt, zegt een van de kinderen, als je dat gevoel later weer kunt oproepen.

Van Veen praat met de kinderen en laat hen met elkaar praten. Het helpt ook, zeggen Ilse en medecursiste Manon (12), dat je weet dat je niet de enige bent. Voor Timpaan is dat een reden om kinderen liefst – ook bij vergelijkbare cursussen over sociale vaardigheden, weerbaarheid en gedragsregulatie – in een groep bijeen te brengen.

faalangst, faalangsttraining

Bron: LC/ Jan de Vries

Deze cursus gaat uit van de principes van de cognitieve therapie. Kinderen maken kennis met de ’4 G’s’: Gebeurtenis, Gedachte, Gevoel, Gedrag. Ofwel: de manier waarop je denkt over een gebeurtenis, bepaalt je gevoel en vervolgens je gedrag. Als je ’de gedachte’ positiever weet te maken, heb je al veel gewonnen. Ilse heeft die les aardig onder de knie. “Ik weet nu dat je andere gedachten kunt maken dan zo’n bibbergedachte.” Dat zou elk kind moeten kunnen, zo vindt Manon. En wat moet je nou, als je niet meteen op zo’n cursus kunt? Manon: “Bedenk dat je niet de enige bent en praat erover met iemand, die je vertrouwt. Verberg het niet voor iedereen, want dan ben je heel alleen.”

Dit verhaal is eerder, december 2012, in de Leeuwarder Courant gepubliceerd

Waar denk jij aan na het lezen van dit artikel?

nuvaring, anticonceptie

Dode na gebruik anticonceptiering. Wat zijn de gevaren van Nuvaring?

Bij het bijwerkingencentrum Lareb is een melding binnengekomen van een sterfgeval na het gebruik van de Nuvaring, een anticonceptiemiddel. Het gaat om … Lees meer ...

Anorexia

Ook mannen kunnen doorslaan met calorieën tellen. Mannen met anorexia

Obsessief bezig zijn met eten, laxeermiddelen gebruiken of alles weer uitbraken. Het beeld van ultradunne meisjes met een eetstoornis is bekend. Maar … Lees meer ...

peuter, eten, kind

Kind bijvoeden vanaf 4 maanden voorkomt allergie als Coeliakie en koemelkallergie

Het is goed om kinderen vanaf vier maanden kleine hoeveelheden bijvoeding te geven. Eerst met groente en fruit, later ook met andere producten als ei, … Lees meer ...

borstreconstructie

Plastische chirurgie. Borstreconstructie na borstkanker

De meeste plastische chirurgie is bedoeld om littekens of afwijkingen weg te werken. Zoals vrouwen die borstkanker hebben gehad. Blij … Lees meer ...

lang

Groeien Nederlanders niet meer? Europeanen langer door goede hygiëne en voeding

We worden in Europa elke tien jaar bijna 1 centimeter langer. Maar de Nederlanders lijken inmiddels hun grenzen te hebben bereikt. Sinds … Lees meer ...

Joke land, gelukkig, veilig

Gelukkig worden is een vaardigheid. Column Drs. Joke Land

Veel mensen zoeken een manier om gelukkig te worden. Veel mensen zoeken dat buiten zichzelf. Geluk is iets wat je moet verwerven, denken we. Geluk is … Lees meer ...

flauwvallen

Flauwvallen mogelijk niet zo onschuldig

Flauwvallen komt veel voor: 40 procent van de bevolking valt gedurende het leven minstens eenmaal flauw . Bij de meeste mensen is dit een eenmalige … Lees meer ...

obesitas, chronische ziekte, overgewicht

Obesitas gaat vaak samen met chronische aandoeningen.

Een op de tien inwoners van ons land had in 2012 ernstig overgewicht. Zij hebben veel meer dan anderen suikerziekte type 2, hoge bloeddruk, … Lees meer ...

Natuurlijke keizersnee

Baby meteen aan de borst na ’natuurlijke keizersnee’

De natuurlijke keizersnee. Het Martini Ziekenhuis Groningen is er als eerste ziekenhuis in Noord-Nederland mee begonnen.  Ze zagen hoe hij … Lees meer ...

hartinfarct, hart

Computer voorspelt risico hart- of herseninfarct. Menselijke slagaders nagebootst

Een computermodel kan binnenkort inschatten of mensen met aderverkalking een hoog of laag risico lopen op een hart- of herseninfarct. Dat blijkt uit … Lees meer ...

%d bloggers like this: