Faalangsttraining. Wat kun je doen tegen faalangst?

Faalangst is een gif dat het leven van kinderen aardig kan vergallen. Zichtbaar is het niet altijd. De kinderen die het hebben, houden zich het liefst gedeisd. Timpaan Onderwijs biedt tegengif op noordelijke basisscholen.

faalangst, school, scholing, leren, proefwerk, test, kind

Bron: Flickr/ Elizabeth Albert

Waterpolo is de sport van Ilse (11) uit Heerenveen. Maar ze krijgt in een wedstrijd zelden de bal, want meestal houdt ze de handen onder water om ervoor te zorgen dat haar teamgenoten een ander aanspelen. “Ik gooi de bal toch vast naar een tegenspeler”, denkt ze. Ilse heeft faalangst.
Dat ‘duiveltje’ duikt vaker op, als het spannend is. Bij toetsen op school, bijvoorbeeld: “Dan denk ik vooraf dat het vast misgaat. En dan lukt het ook niet, natuurlijk.” Maar vorige week merkte Ilse dat het ook anders kan. “Ik vroeg toch om de bal bij waterpolo, kreeg ’m ook en scóórde! Daar was ik heel erg blij mee.”

Behandeling tegen faalangst

Ilse kreeg die succeservaring door een zelfbedachte opdracht – ‘Je bibbers de baas’ – in een reeks van tien lessen, die Timpaan Onderwijs met Onderwijszorg Nederland ontwikkelde voor kinderen met faalangst. Behandelingen zijn het eigenlijk, want het gaat om eerstelijns psychologische zorg met een vergoeding van de zorgverzekeraar. Vijf kinderen uit verschillende hoeken van Friesland komen hiervoor na schooltijd bijeen in De Vlieger in Gorredijk.

“Ik moet er drie kwartier voor rijden”, zegt een moeder. “Maar ik heb het er graag voor over.” Haar zoon reageerde op school vaak boos, als het tegenzat. Thuis was hij eerder angstig, maar op school vonden de juffen dat hij toch vooral iets aan zijn ’haantjesgedrag’ moest doen. “Ik ben zelf op internet gaan zoeken”, zegt zijn moeder. “Toen ik hem wat voorbeelden liet lezen van faalangst, reageerde hij: Dat ben ik.”

Angst bij kinderen

Faalangst kan het leven van kinderen verstoren. Het komt vaker voor, weet Nynke Jonker-Wahle van Timpaan, dan volwassenen in de gaten hebben. Angst is immers iets om je voor te schamen, dus vermijd je een spannende situatie liever dan erkennen dat je ’t toch wel eng vindt. Je duikt weg, maar ziet jezelf als een angsthaas. Dat is funest voor het zelfbeeld.

Nu is een beetje angst niet slecht. “Het maakt alert in een spannende situatie”, legt gedragswetenschapper Carry van Veen uit. “De natuur heeft het ingebakken. Je moet scherp reageren, als er een onbekende grote hond tegenover je staat.” Maar hoe reageer je dan? Als je bang bent aangelegd, neem je vast de benen.

Faalangst herkennen

Cijfers zijn er weinig, maar het lijkt erop dat angst om te falen een negatieve invloed heeft bij een op de drie kinderen. “Maar ze vallen niet op”, zegt Nynke Jonker “want zij houden zich liefst gedeisd.” Toch is het zaak om het probleem vroeg te herkennen. Des te meer is er dan nog aan te doen, weet zij als ’ervaringsdeskundige’ die lang werkte in het speciaal onderwijs.

Samen met Carry van Veen geeft Jonker als projectleider de cursus en zorgt vooral voor ontspanningsoefeningen, waarmee een kind rust kan vinden in spannende situaties. Ook in de laatste les voert zij haar leerlingen, die met de ogen dicht liggen op de grond, in een verhaal langs zonovergoten weilanden met vogeltjes en vlinders. Het helpt echt, zegt een van de kinderen, als je dat gevoel later weer kunt oproepen.

Van Veen praat met de kinderen en laat hen met elkaar praten. Het helpt ook, zeggen Ilse en medecursiste Manon (12), dat je weet dat je niet de enige bent. Voor Timpaan is dat een reden om kinderen liefst – ook bij vergelijkbare cursussen over sociale vaardigheden, weerbaarheid en gedragsregulatie – in een groep bijeen te brengen.

faalangst, faalangsttraining

Bron: LC/ Jan de Vries

Deze cursus gaat uit van de principes van de cognitieve therapie. Kinderen maken kennis met de ’4 G’s’: Gebeurtenis, Gedachte, Gevoel, Gedrag. Ofwel: de manier waarop je denkt over een gebeurtenis, bepaalt je gevoel en vervolgens je gedrag. Als je ’de gedachte’ positiever weet te maken, heb je al veel gewonnen. Ilse heeft die les aardig onder de knie. “Ik weet nu dat je andere gedachten kunt maken dan zo’n bibbergedachte.” Dat zou elk kind moeten kunnen, zo vindt Manon. En wat moet je nou, als je niet meteen op zo’n cursus kunt? Manon: “Bedenk dat je niet de enige bent en praat erover met iemand, die je vertrouwt. Verberg het niet voor iedereen, want dan ben je heel alleen.”

Dit verhaal is eerder, december 2012, in de Leeuwarder Courant gepubliceerd

Waar denk jij aan na het lezen van dit artikel?

Presentatie

Geef om je hersenen

Woensdag 15 april zendt Omroep Max om 21.25 uur op NPO 1 de live televisieshow … [Lees verder...]

alzheimer, kanker

Meer ouderen met kanker. Oudere vaak ten onrechte behandeling ontzegd

Bij het stellen van de diagnose is 60% van de kankerpatiënten 65 jaar of ouder. Ruim 40% is ouder dan 70 jaar. Door de dubbele vergrijzing en de … Lees meer ...

aed, defibrilator

Hartstichting wil reanimatieles voor scholieren in het voortgezet onderwijs

De Hartstichting wil dat scholieren in het voortgezet onderwijs structureel reanimatieles krijgen. Door leerlingen vanaf 14 jaar vertrouwd te maken … Lees meer ...

denken, problemen, stress, hoofdpijn, verdrietig, jongeren, pesten

Onderzoeker: Grijze massa moet leren ingrijpen bij pesten

Kinderen die zich bij pesten afzijdig houden, moet je bij de verdediging halen maar dat valt niet mee. Daarop promoveert Jeroen Pronk (30)  aan de … Lees meer ...

kraamzorg6

Bezuinigen op de kraamzorg

Zorginstituut Nederland adviseert alleen nog de strikt noodzakelijke uren kraamzorg te verlenen. Dan kan de voorziening in de basisverzekering … Lees meer ...

opvang dementerenden

Opvang dementerenden ‘De Burgcht is eigenlijk gewoon een huis’

Dagbehandeling De Burgcht, opvang dementerenden, aan de Mijndert van der Thijnensingel 2-4 in Coevorden is verbouwd. Alle belangstellenden konden er … Lees meer ...

sigaretten, roken, filter

GGD bezorgd over populariteit nepsigaret

GGD Nederland maakt zich zorgen over de verkoop van de shisha-pen. Deze elektronische nepsigaret met fruitsmaak is populair onder kinderen. … Lees meer ...

Tesse eet zijn avondeten het liefst uit drie verschillende bordjes. Foto: Tine van Knijff

‘Mijn buik is vol’ – Column Tine van Knijff

Sperziebonen door de aardappels prakken, daar huivert Tesse letterlijk van. Groente en aardappels, die eet je apart van elkaar wat hem betreft. En het … Lees meer ...

kinderloos

Hogere kans op miskraam bij wisselende seks

Geslachtsverkeer met wisselende partners of condoomgebruik met de vaste partner veroorzaken een licht verhoogde kans op een miskraam. Het … Lees meer ...

2.-Brief-van-de-minister

Voorkomen doden op wachtlijst motiveert jongeren tot registratie

Morgen valt bij 181.629 jongeren een brief van minister Schippers van Volksgezondheid op de mat. Zij vraagt jongeren die zijn geboren in 1996 te … Lees meer ...

bloedtransfusie, bloed

Een bloedtransfusie. Wat is het? Kan het met eigen bloed? En mag je weigeren?

Soms is bij een operatie of ziekte een bloedtransfusie nodig. Ieder jaar ontvangen zo'n 250.000 Nederlanders een bloedtransfusie. Het betreft … Lees meer ...

%d bloggers op de volgende wijze: