Well-being

Zelftest op Facebook. Zinvol of onzin?

Het aantal zelftests op Facebook explodeert. Zo komen we er via krukkig geformuleerde vragen achter wat voor kleur we zijn en wie onze echte zielsverwant is. Klinkklare onzin en toch vullen we ze in. Waarom vullen we ze in?

Scan via wikimedia Common. Facebook like teken. duim, duim omhoog.

Zelftests zijn niets nieuws. Via pseudo-wetenschappelijke ABC-meerkeuzevragen in vrouwenbladen kun je er al decennia achterkomen hoe goed je bent in bed, of je over je heen laat lopen door je collega’s, en of twee flessen zoete witte wijn wegtikken bij het ontbijt een alcoholprobleem betekent of juist je bourgondische inslag gezellig onderstreept.

Test op Facebook

Tegenwoordig staan die tests op Facebook, klaar om gedeeld te worden met de rest van de wereld. En ze gaan niet alleen verder dan ooit, ze lijken ook steeds onzinniger te worden. De wildgroei aan testresultaten van je vrienden op je tijdlijn is nauwelijks meer bij te houden. Welke kleur ben jij? Wat is je Schotse naam? Wat zou jouw rang in een wolvenroedel moeten zijn? Heb jij marsmannetjes in je hoofd?

Wat betekent jouw naam?

Een van de populairste tests van het moment is ‘Wat betekent jouw naam?’, afkomstig van de site nl.nametests.com. De uitkomst is vanzelfsprekend altijd positief, wemelend van platitudes over gedrevenheid, imponerende aura’s en doelgerichtheid. Men is privé en zakelijk ‘een absolute topper’ vol ‘passie en gedrevenheid’, dan wel ‘een wereldverbeteraar’ en een filantroop van jewelste.

Maar hoe extremer de namen, hoe absurder de uitkomsten. Adolf Hitler? Een ‘unieke persoonlijkheid’. Vooruit dan maar. Benito Mussolini? Die was blijkbaar ‘ongecompliceerd’ en ‘bewonderenswaardig’. Vul de namen van andere gewetenloze dictators in en je krijgt resultaten als: ‘Je verspreid een aangename aura (sic). De mensen weten je zachtmoedige manier van doen erg te waarderen en je schoonheid wordt alleen nog maar door de reinheid van je hart overtroffen.’

Uit de duim gezogen

Je vraagt je af hoe onzinnig de tests, veelal afkomstig van horkerig vertaalde Duitse websites of haastig in elkaar gedraaide exemplaren van vaderlandse bodem, moeten worden voor we er genoeg van hebben. ‘Welke veganistische dipsaus ben jij?’ ‘Hoeveel tepelpiercings zou je moeten hebben?’ ‘Welk Scandinavisch merk druipkaars verdient een plek op jouw schoorsteenmantel?’ Voor de goede orde: die tests bestaan niet, maar heel ondenkbaar zijn ze niet.

Waarom vullen we ze in?

En als ze er zijn, vullen we ze in. Waarom toch? Sybren Smith, Facebookspecialist en online strateeg, denkt het wel te weten. “Die tests spelen heel simpel in op een emotionele behoefte van mensen, met name nieuwsgierigheid. Op internet zijn we meestal sowieso niet bezig met heel zinnige dingen: we zijn ons vooral aan het vermaken. Dat zie je ook aan het succes van spelletjes als Farmville of Bejeweled.”

Van tests over naamsbetekenissen of zogenaamde kleuren van persoonlijkheden kunnen we ook wel bedenken dat ze op de redactie van bijvoorbeeld het Duitse socialsweethearts.de (een bron van veel tests, waar overigens niemand bereikbaar was voor commentaar) lacherig uit de duim zijn gezogen.

Anders is het als je vragen in moet vullen over werk of bijvoorbeeld geaardheid. Daar komen resultaten uit die je kunt meten met de werkelijkheid. Ik vul de test ‘Hoe gay ben jij?’ in van de in zuurstokkleuren gestoken site alle-tests.nl. De vragen zijn stuitend in hun stompzinnigheid, wat bij nadere beschouwing kan worden verklaard doordat gebruikers ook tests kunnen aanmaken.

Op de vraag ‘Ben je man of vrouw?’ staat als derde optie: ‘travestiet’. Drie vragen gaan over het dragen van vrouwenkleren, waarvan de derde vraag er volledig vanuit gaat dat homoseksuele mannen liever nog vandaag dan morgen een snoezig klokrokje om hun middel knopen. Tandenknarsend ga ik door. Overal vul ik de vragen zo goed als het kan in naar hun honderd procent homoseksuele waarheid. De uitkomst, na vijftien intelligentiebeledigende vragen: ‘Je bent gewoon hardstikke bi!’ Als ik iets zeker weet, is dat ik niet hardstikke bi ben. En zeker niet met een ‘d’.

Heimelijk genoegen

Toch zit er een heimelijk genoegen in het invullen van al die onzin. Ook met de wetenschap dat je je tijd aan het verdoen bent, blijf je toch benieuwd hoe je zal scoren op tests als ‘Eet je vaak kaas?’, ‘Ben ik gek?’ of ’Welke paardensport past bij mij?’. For the record: ik blijk slechts een beetje van kaas te houden, niet gek te zijn en voorbestemd te zijn voor extreem competitieve paardensport. Kijk, dat geeft de burger toch weer moed.

Snel geld verdienen

Volgens Smith dienen de tests behalve als hersenloos vermaak voor de aanbiedende partij vooral om snel geld te verdienen. “Dat soort testjes gaan snel viral. Mensen komen makkelijk met jou en je advertenties in aanraking, waardoor met een paar simpele klikken een groot publiek wordt bereikt. De ontwikkelingskosten van zo’n test zijn redelijk laag en makkelijk op te zetten. Daarbij: als je zo’n test gemaakt hebt, wordt je meteen gevraagd om de resultaten te delen. En omdat die vaak grappig zijn, doen mensen dat ook. Gevolg: meer kliks en meer traffic voor het bedrijf dat erachter zit.”

Maar alleen giechelige nieuwsgierigheid naar de uitkomsten kan het niet zijn. Het feit dat de zelftestjes zo gretig worden ingevuld, moet ook iets zeggen over ons, de gebruikers. Of we het nou bloedserieus is of ironisch: feitelijk maakt het geen verschil.

Nieuwsgierig

Ook Paul van Lange, hoogleraar sociale psychologie aan de VU, denkt dat nieuwsgierigheid de belangrijkste factor is. “Ook al is zo’n test dom, van nature is de mens nieuwsgierig naar iets nieuws. Dat was vroeger al zo met testjes in magazines. Binnen een paar minuten heb je toch een soort inzicht gekregen in iets van je psyche waar je niet eerder zo over had nagedacht. En wat ook speelt, is hoe men scoort in vergelijking met anderen.”

Dus behalve uit nieuwsgierigheid naar klinkklare onzin vullen we de testen ook in omdat we denken er iets van te leren over onszelf. “Stel, je hebt een test ‘Hoeveel pieker je?’ Ook al is die test heel onbetrouwbaar, dan nog kunnen mensen heel oprecht en eerlijk antwoorden, om toch te kijken of ze in vergelijking met anderen veel piekeren. Ondanks alles hebben mensen dáár over het algemeen een redelijk geloof in.”

Waarom delen?

Maar waarom houden we die informatie dan niet voor onszelf, maar delen we hem? Daar zit misschien wel de grootste sleutel tot succes van de zelftests. “Als er uit een test komt dat je een positief, vriendelijk persoon bent, wil je dat maar al te graag geloven. Ook al is een testuitslag onzin: dat soort bevestiging is altijd prettig.”

Wie de moeite heeft genomen om twintig vragen te doorlopen om te weten wie haar echte soulmate is, heeft aan enkel de bevestiging van de uitslag niet genoeg. “Dat is ook de reden waarom we zoiets op onze Facebookwall plaatsen: je wilt niet alleen aan anderen laten weten dat je een positief persoon bent, je vraagt anderen eigenlijk ook meteen om dat met reacties en likes te bevestigen.”

Dit verhaal is gepubliceerd in Dagblad van het Noorden

Ontvang GRATIS tips over gezond leven, recepten en trends.

Meld je nu aan voor de wekelijkse Gezondheid&Co email update en mis niets. Helemaal gratis in je inbox.

Reageer

Ga het gesprek aan (0 reacties)
Carina Twerda Carina Twerda is een enthousiaste redacteur die de veertig nadert. Schrijven, lezen en recepten uitproberen zijn haar hobby's. Je maakt haar dan ook ontzettend blij met een kookboek. Ook heeft ze onlangs haar wandelschoenen onder het stof vandaan gehaald en probeert ze meer te bewegen. Contact Mail Tweet Berichten 3615 Alle berichten van