Well-being

Geheimen kunnen je ziek maken

Het hebben van een geheim kan negatieve effecten hebben op lichaam en geest, zegt psycholoog en ‘geheimenexpert’ Andreas Wismeijer. ,,Geheimen hebben is een heel dynamisch kostenbatenverhaal. Op korte termijn geeft het winst, maar op langere termijn kan het je behoorlijk in de staart bijten.’’

De stress van een groot geheim bewaren kan je letterlijk ziek maken.

De stress van een groot geheim bewaren kan je letterlijk ziek maken.

,,Denk aan een relatie waarin de een eigenlijk geen kinderen wil, of liever een andere partner en daarover niets zegt. Dat loopt spaak.’’ Geheimen kunnen een enorme impact hebben op iemands leven.
,,Je kunt iets bewust achterhouden om een normaal leven te kunnen leiden, maar een geheim kan ook de overhand krijgen. Dan raak je erin verstrikt en krijg je last van piekeren, stress of lichamelijk onverklaarbare klachten zoals vermoeidheid of ontstekingen.’’

Iedereen heeft geheimen

Gezondheidspsycholoog Wismeijer, docent aan de Universiteit Tilburg en Nyenrode Business University, is gepromoveerd op onderzoek naar ‘de psychologie van geheimen’.
,,Een fantastisch onderwerp waar bar weinig onderzoek naar was gedaan. Er gaapte een groot gebrek aan kennis. Raar, omdat iedereen geheimen heeft.’’

Hij werkt aan een vierde en geactualiseerde druk van zijn boek over geheimen, al in 2009 lanceerde hij met een collega de website www.geheimenvan.nl. Mensen kunnen daar anoniem verwoorden wat ze bezighoudt, anderen kunnen erop reageren.

,,Het kan belangrijk zijn om te weten niet de enige te zijn met een bepaald geheim. Dat kan van alles zijn, maar ver bovenaan staan geheimen die te maken hebben met seksualiteit.’’ Het hele scala komt voorbij: een partner die jij onaantrekkelijk vindt, een liefdesrelatie terwijl je getrouwd bent, stiekeme wensen die je niet durft te vertellen.

Ziekmakende processen

Geheimen kunnen ziekmakende processen op gang brengen die lichamelijke klachten kunnen veroorzaken, blijkt uit een literatuurstudie die Wismeijer samen met de Tilburgse psycholoog Ad Vingerhoets publiceerde in Tijdschrift voor Psychiatrie.
Daarin wordt onder meer verwezen naar een Amerikaans onderzoek onder mannelijke hiv-patiënten; bij mannen die de ziekte voor hun omgeving verzwegen verliep het ziekteproces tot twee jaar sneller dan bij mensen die er wel open over waren.
,,Naarmate een geheim belastender is, kunnen de effecten negatiever zijn’’, zegt hij. ,,Mensen gaan piekeren, worden somber of slapen slecht.’’

Reden voor zelfmoord

Het verzwijgen kan zelfs reden voor zelfmoord zijn. ,,Je verliest een deel van je onbevangenheid omdat je de situatie uit angst voor afwijzing of stigmatisering bewust onder controle houdt. Die voortdurende waakzaamheid is heel vermoeiend. Niet voor niets zeggen mensen na het openbaren van een belastend geheim: ik voel me duizend kilo lichter, ik ben van een last bevrijd.’’

Marc-Marie Huijbregts

Wismeijer noemt het voorbeeld van acteur-cabaretier Marc-Marie Huijbregts die een aantal jaren geleden in De Wereld Draait Door onthulde dat hij kaal was en vervolgens op tv zijn pruik afzette.

,,In een interview zei hij later dat de baten van de geheimhouding niet meer opwogen tegen de kosten. Je moet liegen, en dat gaat tegenstaan.’’

Wismeijer omschrijft ‘een geheim’ als ‘het bewust níét of slechts selectief delen van informatie met anderen’. ,,Als je iets hebt gestolen, bent vreemdgegaan, een kind hebt van een ander, dan kun je verwachten dat je daarover zwijgt. Maar het kan ook kleiner zijn: seksuele fantasieën of te veel drinken en een extra fles terugzetten zodat de partner het niet merkt. Mensen schamen zich ervoor.’’

Onnatuurlijk gedrag

Dat een geheim zwaar op ons gemoed kan drukken, komt volgens Wismeijer doordat mensen van nature ‘extreem sociale wezens’ zijn.
,,We kunnen bijna niet anders dan onze ervaringen en emoties met elkaar delen. Het hebben van een groot geheim biedt enerzijds bescherming tegen afwijzing of veroordeling, maar altijd iets achterhouden en niet vrijuit praten over wat je bezighoudt, is in feite onnatuurlijk gedrag. Dat levert stress op.”
,,Denk aan de klamme handpalmen wanneer een onderwerp ter sprake komt waarover je niet wilt praten. Of waarvan je niet wilt laten merken dat het je bezighoudt. Het lichaam reageert daarop.’’

Het onderzoek naar het fenomeen geheimen wordt de laatste jaren opgepikt, zegt hij. Ook internationaal.

Geheimen zijn ook nodig

,,Langzaam is het beeld ontstaan dat geheimen een evolutionaire betekenis hebben. Ze zetten ons in de waarschuwingsstand, waarmee we onszelf beschermen tegen afwijzing en het oordeel van anderen. Geheimen zijn ook nodig. Ze geven je de tijd en ruimte om na te denken over wat je wel wilt zeggen en wat niet.”

,,Geheimen zijn onderdeel van een gezonde emotionele en psychosociale ontwikkeling. Als mijn kinderen op een bepaalde leeftijd liegen, denk ik: alles verloopt volgens plan. Om ze vervolgens te leren dat ze beter eerlijk kunnen zijn.’’

,,Uit onderzoeken blijkt dat mensen die als kind onveilig zijn gehecht aan hun primaire verzorger, meer de neiging hebben om dingen geheim te houden. ,,Ze zijn banger voor afwijzing. Uit een andere studie blijkt dat mensen die veel geheim houden hoger scoren op het bewaken van hun emoties: hoe voel ik mij? Die controle werkt als een soort veiligheidsslot, maar gaat ten koste van hun onbevangenheid.’’

Is een geheim een last? Actie!

Geheimen en leugens gaan hand in hand, zegt psycholoog Andreas Wismeijer.

,,Er loopt een smalle lijn tussen iets geheim houden en liegen. Iedereen heeft bepaalde geheimen omdat ze een zekere bescherming bieden. Tegelijk vinden we iemand met een – vermoedelijk – geheim ook minder aardig, aantrekkelijk en betrouwbaar.’’

Is een geheim een last, onderneem dan actie, zegt hij. ,,Licht een goede vriend of vriendin in. Dat kan consequenties hebben. Bedenk dus wel hoe en tegen wie je het opbiecht.”

,,Of praat erover met een therapeut, al toont onderzoek aan dat de helft van de mensen ook voor hun therapeut dingen geheim houdt. Voor anderen is erover schrijven een goede manier.’’

Hoeveel geheimen heeft Wismeijer zelf? ,,Mijn omgeving weet een aantal dingen, mijn familie iets meer, mijn partner nog iets meer. Mijn broer weet dingen die mijn partner niet weet. Zij weet dingen die mijn familie niet weet.”

,,Ook in een relatie kun je dingen voor jezelf houden, als het om de juiste reden is: het gaat een ander niets aan, je neemt iemand in bescherming of de consequenties van het vertellen staan in geen verhouding tot het geheim zelf.’’

Ontvang GRATIS tips over gezond leven, recepten en trends.

Meld je nu aan voor de wekelijkse Gezondheid&Co email update en mis niets. Helemaal gratis in je inbox.

Reageer

Ga het gesprek aan (0 reacties)
Carina Twerda Carina Twerda is een enthousiaste redacteur die de veertig nadert. Schrijven, lezen en recepten uitproberen zijn haar hobby's. Je maakt haar dan ook ontzettend blij met een kookboek. Ook heeft ze onlangs haar wandelschoenen onder het stof vandaan gehaald en probeert ze meer te bewegen. Contact Mail Tweet Berichten 3630 Alle berichten van