Well-being

Dagboek van een psycholoog: over nestjes bouwen en therapie-geschikt zijn

Dachten we vroeger dat de kleuterjuf ook in de school woonde, bij de psycholoog is het vaak niet anders. Maar zo iemand heeft zelf óók nog een leven. Jeffrey Wijnberg schreef Dagboek van een psycholoog. Hij trekt daarmee het beroep uit de mystiek, breekt een lans voor provocatieve therapie en vertelt over de vogels die in zijn tuin een nestje proberen te bouwen. Want ook dat is leven.

psycholoog

Dagboek van een psycholoog

,,Wat mijn doel is met dit boek? Tsja, motieven van mensen zijn soms onnavolgbaar, maar het idee had ik al heel lang. De titel had ik al lang in mijn hoofd: Dagboek van een psycholoog. Maar ik vond het ingewikkeld hoe ik het moest aanpakken: de identiteit van patiënten kun je niet prijsgeven, dat mag niet.”

 

,,Maar toen dacht ik: Ik schrijf al heel lang over patiënten in mijn publicaties, maar dan in verhulde vorm. Ik kan ook gewoon eens toestemming vragen. Dat heb ik gedaan en die toestemming heb ik gekregen. Ten tweede: Het ‘mysterieuze’ imago rond de spreekkamer van een psycholoog vind ik al veertig jaar niks. Ik geef vaak les aan andere psychologen en doe dat ook heel erg in het openbaar. Als ik uitleg wil geven aan de hand van een praktijksituatie, vraag ik één van de aanwezigen; wat is je probleem? Waar loop je mee rond? Daar gaan we mee aan de slag, waar iedereen bij is. Een automonteur die een leerling iets moet bijbrengen, zegt ook: kijk even mee onder de motorkap.”

 

,,Het demystificeren van het beroep van psycholoog, daar ben ik al veertig jaar mee bezig. Mensen zijn om een of andere reden nog wel eens bang als ze naar een psycholoog gaan, dan krijg ik na de intake een reactie van: ‘U bent anders dan ik dacht’, of: ‘u bent eigenlijk gewoon een aardige vent’.

 

Door mijn boeken, en helemaal dit boek waarin lezers echt meekijken in de praktijk én in mijn leven, leren mensen mij een beetje kennen. En ook de manier waarop ik werk, en hoe het eraan toe kan gaan in een psychologenpraktijk.”

psycholoog

Provocatieve therapie

Nu gaat het er in de praktijk van Jeffrey Wijnberg wel iets anders aan toe dan elders. Wijnberg is provocatief psycholoog en is pionier in deze stijl van therapie, samen met Jaap Hollander. Er zijn opleidingen en trainingen provocatieve therapie te volgen, en ook in Wijnbergs publicaties is de provocatieve stijl een rode draad.

 

,,Wat de provocatieve therapie eigenlijk doet, is het doorprikken van fabeltjes. Mensen zien soms normale reacties op gebeurtenissen als problemen, terwijl dat helemaal niet zo hoeft te zijn. ‘Ja, maar het zit me wel in de weg’. Ja, dat kan, maar dat hoeft niet erg te zijn.”

 

,,Ik merk dat cliënten er zelf ook genoeg van hebben over de bol geaaid te worden. Misschien willen ze weleens uit hun tent gelokt worden, door elkaar gerammeld worden. Wie ervoor kiest bij mij te komen, kiest ervoor een spiegel voorgehouden te worden. Maar het kan ook voorkomen dat iemand die met relatieproblemen bij mij komt, van mij te horen krijgt: ‘Jouw vrouw is echt niet normaal’. Ik deins er niet voor terug mijn mening te geven.”

 

,,Faalangst is een bekend fenomeen. Dat is volgens mij een uitvinding van een oplichter. Het is namelijk gewoon een smoes. Mensen willen een bepaalde prestatie wel leveren, of iets heel goed kunnen, maar ze willen niet het benodigde werk ervoor doen. Als mensen zeggen: ‘het komt er gewoon even niet uit’, zeg ik: ‘ja, ja die is leuk bedacht!’

 

Als jij een marathon wilt lopen, of wat voor andere prestatie dan ook wilt volbrengen, is daar gewoon veel werk voor nodig. ,,’Ja, maar ik raak geblokkeerd’, zeggen sommige mensen dan. ‘Nee, je hebt er blijkbaar even geen zin’, zeg ik dan.” Ik probeer alle flauwekul te ontmaskeren.”

psycholoog

‘Niets menselijks is mij vreemd’

Zijn er dan nog wel echte problemen over? ,,Ja hoor, genoeg. Depressies, echte relatieproblemen, noem maar op.”

Wijnberg heeft veertig jaar praktijkervaring om uit te putten, maar schroomt ook niet om zijn persoonlijke ervaringen ‘mee te brengen’ in zijn werk. ,,Niets menselijks is mij vreemd. Ik heb zelf ook last van onzekerheden: zijn mijn vrienden wel echte vrienden? Heb ik ze wel goed beoordeeld? Of ben ik te goed van vertrouwen? Dat soort dingen heb ik zelf ook last van, en herken ik dus ook onmiddellijk bij een ander.”

 

,,Je moet er natuurlijk wel voor oppassen dat je tegenover een patiënt niet je eigen verhaal leidend laat zijn. Ik zeg dan gewoon: ‘ik herken het patroon’. En schets een beeld. De patiënt reageert dan vaak: ‘Ja, precies zo! Dat is precies hoe ik het voel!’

 

Veel psychologen werken anders, dat weet Wijnberg best. ,,Maar het is niet zo dat ik collega’s niet goed gezind ben, iedereen heeft zijn eigen stijl. Ik heb ook een tijd in een ziekenhuis gewerkt en moest ingewerkt worden door een veel jongere, vrouwelijke collega. Zij had een heel andere stijl: heel empathisch en begripvol. Ik herkende dat wel, want ik heb vroeger ook zo gewerkt. Maar ik vond ook dat hoe zij het deed, echt fantastisch was. Ik heb haar daar ook mee gecomplimenteerd.”

‘Verjaardagsvisite is ook flauwekul’

,,Er leiden nu eenmaal meer wegen naar Rome. Maar ik vind de provocatieve stijl het meest effectief en de kortste weg naar het snelste resultaat. Deze vorm van therapie is heel direct en heel resultaatgericht. Het is ook vaak niet nodig om heel lang over therapie te doen; het ontbreekt mensen meestal niet aan kennis over welke stappen zij moeten nemen om hun probleem op te lossen, het ligt aan de motivatie.”

 

,,Zo kan iemand die zegt verlegen te zijn, mij vertellen: ik ga eigenlijk liever niet op verjaardagsvisite. Dat moet ik met mensen praten die ik misschien niet ken en dat vind ik eng en vervelend. Dus ik ga liever niet. Dan zeg ik: je hebt gelijk, verjaardagsvisite is ook flauwekul, dat moet gewoon afgeschaft worden. Eigenlijk zouden alle sociale verplichtingen gewoon afgeschaft moeten worden.”

 

,,Wat je dan ziet, is dat mensen meteen terugkrabbelen: ‘Nou nee, zo ver wilde ik eigenlijk niet gaan…’ Zo kom je er heel snel achter wat mensen ervoor over hebben om hun sociale angst te overwinnen.”

Sociale angst overwinnen

Jeffrey Wijnberg weet er zelf alles van: hij was ooit zelf enorm verlegen. ,,Het kost heel veel inspanning en energie, maar ik heb mijn sociale angst zelf overwonnen. Nu voel ik me zo vrij wat sociale verplichtingen betreft, dat ik geen enkele moeite meer mee heb om het niet te doen.” Wie bij Wijnberg komt eten, wordt waarschijnlijk vrij snel daarna de deur uit gebonjourd. Dan is het klaar en heeft Wijnberg er genoeg van. In zijn boek schrijft Wijnberg dat zijn vrienden dat weten en accepteren. ,,Je kunt jezelf afvragen: hoe groot is je vrijheid om niet te doen waar je geen zin in hebt?”

psycholoog

Therapie-ongeschikt

,,De meeste mensen missen de bereidheid om vervolgens een stap te zetten. Ze willen wel verlichting van hun klachten, een oplossing voor hun probleem, maar ze willen daar eigenlijk niks voor doen. Ik kan iemand bijvoorbeeld vragen om, om de verlegenheid te overwinnen, een vreemde aan te spreken in de rij voor de kassa in de supermarkt. Als iemand dan zegt: ‘Dat doe ik niet, dat durf ik niet’, dan is het jammer. Ik ga geen andere ‘uitdaging’ voor zo iemand verzinnen.”

 

,,Als je volhoudt dat je die kans om iets voor jezelf te overwinnen niet aanpakt, als je er zelf niks voor wilt doen, dan ben je therapie-ongeschikt. En dan meld ik dan ook, ik draai niet om de hete brij heen. Mensen kunnen dan verbouwereerd zijn of boos weglopen, maar vaak zie je dat ze er later toch nog eens over denken en misschien zelfs wel op hun besluit terugkomen.”

 

Lachen bij de huisarts

Een vrouwelijke huisarts die als cliënte bij Wijnberg in de praktijk kwam, was zo onder de indruk van provocatieve therapie dat ze hem vroeg of het ook bij haar in de huisartsenpraktijk zou kunnen werken.

 

,,Natuurlijk! Heb ik geantwoord. We hebben samen een ochtend spreekuur gedaan en het was fantastisch. Cliënten vonden het geweldig; er gebeurde meer en zaken werden sneller duidelijk. We hebben ook ontzettend gelachen. Want dat is provocatieve therapie ook: het is absoluut niet negatief en streng, het is duidelijk en het kan iets doorbreken. Dat leidt tot opluchting en ja, dan wordt er gelachen.”

 

‘Let eens op!’

Het begint langzaam door te sijpelen in de maatschappij, dat deze stijl van therapie misschien zo gek nog niet is. Wijnberg krijgt aanvragen om het ook in bedrijven toe te passen, maar durft nog niet op iets groots te hopen. Met de vele publicaties die hij schrijft, probeert hij meer begrip te kweken.

 

Ook dit boek, Dagboek van een psycholoog, draagt daaraan bij. Het boek doet wel meer dan dat: het trekt je het leven van de psycholoog zelf in; zijn dagelijkse beslommeringen, de vogels in de tuin die een nestje willen bouwen maar daarbij gehinderd worden door buurtkatten… Het is net het leven zelf. En dat moet soms ook eens even opgeschud worden.

 

,,Ik hoop dat dat tot mensen doordringt. Ik blijf publiceren en wil daarmee eigenlijk tegen mensen zeggen: let eens op, er is ook provocatieve therapie. Zó kan het ook!”

dagboek van een psycholoog

Dagboek van een psycholoog is nu overal te koop, onder andere bij bol.com

 

Ontvang GRATIS tips over gezond leven, recepten en trends.

Meld je nu aan voor de wekelijkse Gezondheid&Co email update en mis niets. Helemaal gratis in je inbox.

Reageer

Ga het gesprek aan (0 reacties)