Beweging

Ben je moe? Ga hardlopen

Burn-out wordt voorafgegaan door langdurige vermoeidheidsklachten. Wat kan er in dit ‘voorstadium’ worden gedaan om klachten te verminderen en te voorkomen dat ze uitmonden in een burn-out? Hardlopen! Dat blijkt uit onderzoek van arbeids- en organisatiepsycholoog Juriena de Vries.

moe

Moe

Het Het liefst in bed blijven. Niet uitgerust opstaan. Tegen het werk opzien als tegen een berg. Snel moe zijn. Dingen vergeten. Moeite hebben met aandacht richten. En dat over langere tijd: het kan een voorstadium zijn van burn-out, de uitputting die onder meer wordt gekenmerkt door een totaal gebrek aan energie.

 

De balans tussen inspanning en ontspanning is zoek. De accu lijkt leeg.Wat kan in dit voorstadium van burn-out worden gedaan om de klachten te verminderen? En om het risico op een burn-out – en daarmee langdurig ziekteverzuim – te verkleinen? ,,Het is belangrijkheid om in te grijpen als het nog niet zover is’’, vindt arbeids- en organisatiepsycholoog Juriena de Vries. Hardlopen heeft een gunstige invloed, blijkt uit De Vries’ promotieonderzoek.

Hardlooptherapie

Bijna driekwart (74 procent) van de deelnemers aan haar studie had baat bij een hardlooptherapie van zes weken: zij waren minder vermoeid, sliepen beter, maakten minder fouten en brachten het er beter vanaf bij inspannende cognitieve taken, zoals het herkennen van reeksen letters op beeldschermen.

 

Van het driekwart knapte de helft dusdanig op dat de vermoeidheidsklachten verdwenen; de rest voelde zich nog wel moe, maar minder moe dan voor de looptherapie. Bij een kwart van alle deelnemers deed het hardlopen niets; vermoeidheid bleef of verergerde. ,,Geen enkele therapie werkt voor iedereen’’, relativeert De Vries, die in het najaar promoveerde aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

 

,,Ik weet niet waarom het bij sommigen soms slechter ging. Misschien was er iets gebeurd op het werk of in het privéleven, maar dat is speculeren. Het kan ook zijn dat ze nog iets anders nodig hebben.’’

hardlopen, bewegen, sporten

Foto: NDC Mediagroep

In de zorg

De Vries, werkzaam als universitair docent aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, deed haar onderzoek onder groepen werknemers (gemiddeld 45 jaar) en studenten (gemiddeld 20 jaar) die al langere tijd – soms maandenlang – last hadden van vermoeidheid. De werknemers werkten vooral in de zorg, het gros was vrouw. Werken en studeren lukte nog, maar beide groepen hadden langere tijd last van vermoeidheid door werk- of studiedruk. Zij sliepen slecht en hadden moeite met concentratie en geheugen.

 

De Vries liet ze onder meer zes weken een hardlooptherapie volgen van drie uur per week; twee keer een uur in een groep van tien mensen plus een trainer. Daarnaast liepen de deelnemers in het weekend zelf nog een uur hard. ,,De training was inclusief warming up, cooling down en tussendoor wandelen. Het tempo en schema werden heel langzaam opgebouwd; het lopen ging in een rustig tempo. Deelnemers deden in het dagelijks leven niet aan sport, zodat we de effecten van het hardlopen goed konden meten.’’

Dopamine?

Wat zorgt bij het hardlopen ervoor dat de vermoeidheidsklachten afnemen? Komt het door het bewegen? Beter slapen? Het buiten zijn? De aanmaak van ‘gelukstofjes’ zoals dopamine? Door de onderlinge steun wanneer je samen met anderen hardloopt?

 

,,Daarnaar ben ik ook benieuwd’’, zegt De Vries. ,,Uit dit onderzoek blijkt dat het hardlopen zorgt voor minder vermoeidheid, maar wat het nu precies is dat in deze therapie werkt, zou verder moeten worden onderzocht. Over het effect van hardlopen bestaan allerlei verschillende theorieën, vooral vanuit psychologische en fysiologische verklaringen.

 

Door hardlopen neem je letterlijk even afstand van de dagelijkse gang van zaken. Het geeft zelfvertrouwen als blijkt dat het lukt wanneer je dat niet had verwacht.

 

Geregeld bewegen verbetert bovendien de conditie, waardoor fysieke en ook mentale inspanningen minder moeite kosten.’’

Medicijn

De Vries noemt hardlopen een ,,goedkoop en toegankelijk medicijn, zonder bijwerkingen. Hardlopen is weliswaar blessuregevoelig, maar heeft gunstige bijwerkingen. Zeker in vergelijking met bepaalde medicijnen.’’

 

En het onvolprezen wandelen dan? ,,Het is goed mogelijk dat fietsen of wandelen minstens zo goed werken bij vermoeidheidsklachten. Al moet het wel stevig wandelen zijn, niet slenteren. Er is een zekere intensiteit nodig om je hoofd leeg te maken.’’

 

 

De psychologe wil aan de Erasmus Universiteit verder onderzoek verrichten naar ‘lichaamsbeweging en welzijn van werknemers’. ,,Ik wil graag kijken waardoor het komt dat welbevinden toeneemt door beweging, en welke dosis beweging daarvoor nodig is. Moet je je stevig inspannen en zweten, of is matig intensief bewegen al voldoende?’’ De Vries zette daarom onlangs een studie op die kijkt naar werknemers die sporten in hun lunchpauze. Welke invloed heeft dit op henzelf en hun collega’s? De eerste resultaten verwacht ze halverwege dit jaar.

Advies

Juriena de Vries adviseert werkgevers om te zorgen voor uitdagend, maar niet te stressvol werk. En om werknemers controle te geven over hun werktijden. ,,Enige werkdruk is goed, zolang het niet te veel is en zolang mensen zelf kunnen beslissen hoe ze hun werktijd indelen.

Uitdagend werk geeft energie, een overkill aan werkdruk – of juist te weinig – vreet alleen maar energie. Als dat de oorzaak van de vermoeidheid is, dan moet die worden aangepakt. De werkdruk kan tijdelijk worden verlaagd, iemand kan meer zeggenschap over z’n werk krijgen.

Veel werkgevers beseffen wel hoe belangrijk ‘gezonde werkdruk’ is. Ze willen daarvoor ook hun best doen, al kan dat in praktijk lastig zijn: het werk moet wel worden gedaan. En daarbij kost het tijd om een bedrijfscultuur te veranderen.’’

Burn-out

Het aantal gevallen van overspannenheid en burn-out is sinds 2012 flink gestegen, zo blijkt uit cijfers van het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB). In 2012 maakten bedrijfsartsen circa 900 keer melding van een dergelijk geval, in 2015 was dat bijna 2000 keer.

Overspannenheid en burn-out vormen daarmee bijna een kwart van het totaal aantal meldingen bij het NCvB, blijkt uit het rapport Beroepsziekten in cijfers (2016).

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) had 15 procent van de werkende Nederlanders in 2016 last van ‘werkgerelateerde’ vermoeidheid. Dat is vergelijkbaar met de percentages in andere Europese landen. ,,Aanzienlijk’’, vindt arbeids- en organisatiepsycholoog Juriena de Vries (zie artikel hiernaast).

,,Maar het probleem is dat burn-out eigenlijk nog niet goed wordt gemeten, al worden daarmee wel vorderingen gemaakt. Er zijn verschillen tussen wat de wetenschap eronder verstaat – uitputting, cynische houding ten opzichte van het werk, gevoel het werk niet meer goed te kunnen doen – en wat in praktijk vaak wordt gezien: sterke vermoeidheid, in combinatie met concentratiestoornissen en vergeetachtigheid, dus cognitieve problemen.’’ 
 
 
 
 
 TEKST PATRICIA VAN DER ZALM

Ontvang GRATIS tips over gezond leven, recepten en trends.

Meld je nu aan voor de wekelijkse Gezondheid&Co email update en mis niets. Helemaal gratis in je inbox.

Reageer

Ga het gesprek aan (0 reacties)