Zorg

Vroege diagnose slaapapneu kan grotere schade voorkomen

Slaapapneu wordt tegenwoordig vaak pas na 6 tot 7 jaar eens geconstateerd. Terwijl het erg belangrijk is dat al in een vroeg stadium te doen, zelfs al bij kinderen. Er wordt zelfs nu onderzoek gedaan naar het mogelijke verband tussen slaapapneu en wiegendood.

Een kind dat al op vroege leeftijd snurkt of waarvan de adem in de slaap stokt en waarbij slaapapneu in de familie zit, zou zo snel mogelijk onderzocht moeten worden. Maar ook bij volwassenen is het van groot belang dat er een goede diagnose wordt gesteld en dat er maatregelen worden genomen. Slaapapneu kan namelijk leiden tot een reeks van klachten en aandoeningen:  van diabetes en overgewicht tot hartfalen en depressies aan toe.  Dit stelt Arno van der Lek, van de Apneuvereniging.

Apneu

Iedereen heeft wel eens van apneu gehoord, maar zelfs artsen onderkennen het probleem pas vaak te laat. ‘Apneu is het stoppen van de ademhaling in je slaap, waardoor een zuurstofdaling ontstaat  in je bloed en de zuurstofsaturatie wel tot onder de 80 procent kan zakken. Dat dit niet gezond is mag duidelijk zijn, de organen krijgen  daardoor ook niet genoeg zuurstof. Daarnaast worden mensen daardoor ook vaak onbewust  wakker, omdat het lichaam dan aangeeft dat de ademhaling weer gestart moet worden. Dit noemen we een aroussal. ’

 

Er zijn mensen die 6 keer in een uur hebben dat hun ademhaling stopt, maar er zijn ook mensen waarbij dat 120 keer per uur gebeurt. De lengte van de ademstops is dan ook nog van belang. Bij iemand die meer dan 5 ademstops per uur heeft wordt gesproken van een lichte vorm van apneu. Bij iemand die dergelijke stops tussen de 15 en 30 keer heeft, wordt gesproken van matig apneu en bij iemand waarbij 30 keer of meer de ademhaling ophoudt wordt gesproken van ernstige apneu. Maar als iemand veel ernstige klachten heeft, maar weinig ademstops kan het effect van de apneus ook nog matig of ernstig zijn. 

Hoe ontstaat apneu?

Er zijn twee soorten apneu:

1.  Die waarbij de luchtpijp dicht zakt doordat de tong, naar achter zakt, of de luchtpijp inzakt en het ademhalingssysteem zo wordt afgesloten. In medische termen wordt dit OSAS genoemd.

2. Het centrale apneu syndroom. Hierbij geven de hersenen niet aan dat er geademd moet worden. Deze vorm van apneu is moeilijker onder controle te krijgen dan OSAS. Dit syndroom wordt aangeduid met CSAS.

De diagnose

,,In het verleden moesten mensen wel 14 tot 15 jaar wachten tot ze een goede diagnose kregen wanneer ze aan apneu leden. Tegenwoordig gaat het wel wat sneller, maar duurt het gemiddeld nog steeds tussen de 6 en 8 jaar. ‘En dan moet vooral de partner aangeven die naast degene met apneu ligt, dat er iets vreemds aan de hand is. Die constateert vaak dat iemand lijkt te stoppen met ademen, er dan een raar geluid volgt en hij of zij dan weer ademt. Wie dat merkt bij zijn man of vrouw, adviseren we direct naar een huisarts te stappen met deze bevindingen”,  aldus  Van der Lek. ,,En om dat samen te doen zodat de partner kan uitleggen hoe dat in zijn werk gaat. Wie alleen slaapt, zal niet zo snel in de gaten hebben dat er in de nacht iets mis is met de ademhaling.’  Als een huisarts het probleem serieus neemt, en apneu vermoedt, wordt de persoon doorgestuurd voor een slaaponderzoek. Maar voor het zover is, worden in veel gevallen allerlei andere zaken onderzocht. Iemand voelt zich niet goed, er worden wat algemene testen gedaan, de bloeddruk wordt gemeten en dan komt vaak naar voren dat iemand een hoge bloeddruk heeft. Daar worden dan eerst lange tijd medicijnen voor gegeven. Iemand met slaapapneu heeft ook kans op hoge bloeddruk, maar dat wordt veroorzaakt door de apneu. En met bloeddrukmedicijnen wordt de oorzaak wordt niet weggenomen. Er wordt dan alleen aan symptoombestrijding gedaan.’ 

Slaaponderzoek

Alleen een slaaponderzoek kan uitwijzen of iemand aan slaapapneu lijdt. Dit vindt plaat in het  ziekenhuis of een slaapcentrum, maar een wat simpeler onderzoek gewoon thuis met saturatiemeetapparatuur toont vaak al aan dat er te weinig zuurstof in het bloed zit. ‘Dat is meestal genoeg indicatie.’  Als dit is gebleken of er direct een polygrafie wordt gemaakt (dit is een slaapregistratie zonder registratie van hersenactiviteit of een polysomnografie (dit is een slaapregistratie met registratie van hersenactiviteit en waarbij  ademhaling (luchtstroom) hersenactiviteit, buik- en borstbeweging, beenbeweging, ligging, REM- slaap, zuurstofsaturatie en snurkgeluid worden gemeten) kan de ziekte worden vastgesteld en de aard van de aandoening.

Klachten en verstrekkende gevolgen

De klachten die mensen hebben die aan slaapapneu lijden, variëren. ‘De een is altijd ontzettend moe, de ander is depressief, of heeft een “Burn Out”, weer een ander heeft diabetes type II en veel mensen hebben overgewicht. Dit laatste komt omdat de hele hormoonhuishouding in de war is, doordat iemand niet meer in een diepe slaap komt.’ Andere mensen zijn prikkelbaar of hebben zelfs plotselinge woedeaanvallen. Maar ook moeilijk onder controle te krijgen hoge bloeddruk, hartkloppingen en hartritmestoornissen of concentratieverlies en geheugenstoringen zijn verschijnselen die op apneu kunnen duiden. Omdat de organen jarenlang onvoldoende zuurstof krijgen, voor iemand die jarenlang niet kan opladen kan dit uiteindelijk leiden tot hele nare situaties. ‘Mensen zijn chronisch moe, worden werkeloos, komen in een echtscheiding terecht…. Slaapapneu kan echt verstrekkende gevolgen hebben.’

Behandeling van slaapapneu

Er zijn verschillende behandelingen voor slaapapneu. De meest simpele is voor mensen die alleen apneu hebben als ze op hun rug liggen. Dit is de positie gebonden apneu. Zij kunnen dan door middel van een positietrainer leren in de slaap in de zijligging te blijven slapen.  

 

Iemand die tot ongeveer 20 ademstops per uur heeft, kan eerst een MRA beugel proberen. Die zorgt er voor dat de onderkaak wat naar voren komt te staan, waardoor de luchtpijp zich meer opent. Dit zorgt voor minder ademstilstanden.

slaapapneu

Wie vaker dan 20 keer per uur niet meer ademt in de nacht komt in aanmerking voor een CPAP of te wel een Continious Positive Airway Pressure nodig. ‘Dit apparaat met een masker blaast onder druk lucht door je keel, zodat de luchtweg openblijft. Dit apparaat moet aangemeten worden. Bovendien zijn er diverse maskers voor zo’n CPAP. ‘Zo zijn er neusmaskers en neus-mondmaskers, afhankelijk van hoe iemand ademt.’ Wie niet kan wennen aan zo’n apparaat kan ook een Inspire onder het sleutelbeen ingebracht krijgen. Dit is een kastje, dat  de ademhaling  meet, met draden naar longen en tongzenuw. Bij een ademstop geeft deze een elektrische schok aan de tongzenuw waarna  de ademhaling  weer opstart. ‘Maar dat is niet voor iedereen geschikt.’

 

Verder zijn er operaties waarbij de onderkaak los wordt gemaakt en een centimeter naar voren wordt gebracht en ook de bovenkaak naar voren wordt gezet. ‘Maar dat is echt een laatste oplossing.’

Obesitas

Omdat veel mensen met slaapapneu ook aan obesitas lijden (vaak veroorzaakt door een totaal verstoord hormoonstelsel) wordt tegenwoordig ook wel gekozen voor een maagverkleining. ‘Maar die helpt niet als de hormonen nog steeds in de war zijn.’

Euforie door de CPAP kan uitmonden in een adrenalinedip

Het dragen van een CPAP is op de lange termijn voor de meeste mensen een hele goede oplossing waardoor zij zich veel beter gaan voelen. ‘Maar als iemand direct al na de eerste keer dragen goed slaapt, en de eerste weken in een soort euforische stemming komt, is het oppassen geblazen. Juist de mensen die in eerste instantie het gevoel hebben dat het niets doet, zijn vaak beter uit,’ aldus Van der Lek die uit eigen ervaring spreekt. ‘Als iemand zich direct stukken beter voelt, komt na een week of 6 of 7 vaak een adrenaline dip. Omdat apneupatiënten zo lang op die adrenaline geleefd hebben en dat dan opeens wegvalt, kunnen ze in een depressie terechtkomen of zelfs zo in de war raken dat ze opgenomen moeten worden in een psychiatrisch ziekenhuis of bij de crisisdienst terechtkomen. ‘

Restschade

Slaapapneu die lang niet behandeld is, leidt vaak tot een aantal gevolgen. ‘De persoon in kwestie bereikt nooit de diepe slaap en de REM slaap en leeft eigenlijk op adrenaline. Het lichaam maakt daarbij te veel rode bloedlichamen aan bij slaapapneu. Dat leidt tot dik bloed en zorgt onder andere voor problemen met allerlei organen, maar ook met de hypofyse dat de hormoonhuishouding regelt. Tevens ontstaan er vaak problemen met de Schildklier, en de bijnieren. Maar mensen kunnen er ook een herseninfarct, hartfalen, hoge bloeddruk, diabetes en hersenschade door oplopen.  Pas 3 jaar na een behandeling kan worden gesteld welke restschade iemand heeft opgelopen die blijvend is.

Apneuvereniging

Voor allerlei informatie over slaapapneu, de behandelmethoden, een 3-maandelijks blad, een helpdesk en patiëntencontact is er de apneuvereniging. Die is te vinden op www.apneuvereniging.nl en op Facebook.

 

Tekst: Meintje Bojang

Ontvang GRATIS tips over gezond leven, recepten en trends.

Meld je nu aan voor de wekelijkse Gezondheid&Co email update en mis niets. Helemaal gratis in je inbox.

Reageer

Ga het gesprek aan (0 reacties)