Bijna de helft van de pubers draagt tegenwoordig een beugel. Is dat echt nodig?

De wachtkamer van de orthodontist zit vol moeders en vaders met hun puberkinderen. Een enkele jongere komt alleen. ,,Je ziet ze heel mooi groter worden hier’’, lacht orthodontist Christo Boxum. ,,In het begin zijn ze timide en komen ze met vader of moeder. Een paar jaar later komen ze al alleen en hebben ze praatjes voor tien.’’

beugel, tiener, jongeren, gebit, tandarts, orthodontist, kiezen, tanden

Bron: ANP XTRA/ Koen Suyk

Een beugel was een generatie geleden nog een zeldzaamheid, de meeste gebitten hadden hier en daar wel een onvolkomenheid. In de gemiddelde schoolklas blinken tegenwoordig de witte tanden je toe, allemaal netjes rechtgezet. Ook steeds meer volwassenen krijgen een beugel aangemeten. Een kostbare zaak, want orthodontie wordt slechts mondjesmaat vergoed door de zorgverzekeraars. Het is niet alleen voor het mooie, weet Boxum. Hij is in het dagelijks leven orthodontist in Heerenveen, na jaren te hebben gewerkt in de orthodontiepraktijk van het Universitair Medisch Centrum Groningen, en daarnaast bestuurslid van de Nederlandse Vereniging van Orthodontisten. Het aantal beugels neemt zo toe doordat we veel langer met ons gebit doen dan vroeger. Kunstgebitten verdwijnen langzaam maar zeker uit ons bestaan. ,,Een recht gebit is veel beter schoon te houden en het kauwvermogen neemt toe’’, somt Boxum op. ,,Bij rechtgezette tanden en kiezen bestaat er minder kans dat de wortels elkaar beschadigen.’’ Het is ook een kwestie van mode en geld. ,,De welvaart neemt toe, we stellen meer eisen aan ons uiterlijk.’’

De beugel

Zo’n 200.000 kinderen in de leeftijd van 10 tot 14 jaar dragen een beugel. De meerderheid van hen wordt behandeld door een orthodontist. Maar er zijn in heel Nederland slechts 315 orthodontisten. Tandartsen mogen ook zelf beugels aanmeten. Een orthodontist heeft na zijn tandartsenstudie van zes jaar nog vier jaar doorgeleerd. ,,Als orthodontist heb ik veel meer ervaring waardoor ik sneller en efficiënter kan werken’’, zegt Boxum. Een orthodontist is daarmee goedkoper, meent hij. ,,Een tandarts heeft vaak meer behandelingen nodig, en zijn patiënten moeten een beugel vaak een langere periode dragen om tot een goed resultaat te komen.’’

Kosten van een beugel

Wettelijk vastgelegde maximumtarieven zorgen ervoor dat het prijsverschil vooral ontstaat door de duur van de behandeling.Een gemiddelde beugelbehandeling bij de orthodontist kost 1500 tot 2500 euro voor een periode van twee tot drie jaar. De zorgverzekering vergoedt doorgaans maximaal zo’n 1700 euro, tenminste als iemand een duurdere aanvullende polis heeft. ,,Dat betekent vaak dat mensen het begin van de behandeling wel krijgen vergoed maar op het eind zelf moeten betalen. Patiënten hebben er dus aan het eind van de behandeling veel belang bij dat er geen extra kosten meer komen.’’

Happen

Leuk is het niet, zo’n beugel. Kinderen zijn niet altijd even trouw in het dragen ervan. Een van de vervelendste dingen vinden ze vaak het ‘happen’ aan het begin van de behandeling. De patiënt maakt een tandafdruk in een malletje met een blauwe of roze pasta. Daarvan wordt dan een gipsafdruk van het gebit gemaakt waarmee de orthodontist een beugel kan aanmeten. Die gipsafdrukken zijn alweer ouderwets, de nieuwste gebitsmodellen zijn van plastic. Het laatste snufje op dit terrein zijn 3D-scanners waarmee het happen niet meer nodig is. Een cameraatje in de mond scant het gebit, van de meetgegevens wordt een afdruk gemaakt.

Soorten beugels

Er zijn allerlei soorten beugels. De meest voorkomende is de slotjesbeugel, die aan elke tand afzonderlijk wordt vastgelijmd. De beugel trekt de tanden elk apart van elkaar recht. Ouders en de orthodontist zijn er zeker van dat het kind de beugel steeds draagt, want hij zit vast. Veel andere typen beugels kunnen elk gewenst moment in of uit de mond, zoals de blokbeugel en de plaatbeugel. Enkele orthodontisten bieden zelfs van deze uitneembare beugels aan voorzien van een chip die bijhoudt hoeveel hij wordt gedragen. Want kinderen en hun ouders hebben nogal eens een wat positiever beeld over hoeveel tijd de beugel wordt gedragen dan dat in werkelijkheid gebeurt.

Buitenboordbeugel

De zogenoemde buitenboordbeugels komen steeds minder vaak voor. Deze beugel zet kiezen beter vast en trekt ze beter naar achter dan andere beugels. Tegenwoordig worden vaak schroefjes achter in de mond geplaatst waaraan de beugel wordt vastgezet. Het werkt even goed als de buitenboordbeugel. Een dure variant is de onzichtbare beugel, vooral in zwang bij volwassenen. Een beugel voor kleine gebitsafwijkingen, gemaakt van doorzichtig materiaal. Er zijn maar weinig orthodontisten die de beugel aanbieden.