Coronavaccins experimenteel? – Column Ton de Boer

Medio mei had ik een interview met Frank Leeman van het BNR-radioprogramma Factgurus. Aanleiding was een al wat oudere, ingezonden brief in Trouw. De briefschrijfster, een hoogleraar, beweerde dat de coronavaccins nog experimenteel zouden zijn. De vaccins zouden alleen voorlopig zijn goedgekeurd, tot 2023. Liet je je nu vaccineren, dan was je dus eigenlijk een soort proefkonijn. Of dat klopte, wilde Frank graag weten.

Ton de Boer
Ton de Boer. Voorzitter CBG. Foto: Angeliek de Jonge

Nee, dat klopt niet. Daar kon ik gelukkig kort over zijn. De coronavaccins zijn niet experimenteel. De coronavaccins zijn wel ‘voorwaardelijk’ goedgekeurd. En daar zit vaak het misverstand. Voorwaardelijk klinkt als ‘voorlopig’, alsof het vaccin eigenlijk nog niet aan alle eisen voldoet. Alsof er nog gegevens missen. Alsof de eerste proeven nog lopen. Maar dat beeld klopt niet.

Een voorwaardelijk goedgekeurd vaccin voldoet aan de eisen wat betreft werkzaamheid, veiligheid en kwaliteit. De fabrikant moet alleen nog voldoen aan voorwaarden. Zo moet zij nog het eindrapport van de studies en de lange termijn gegevens aanleveren. Bijvoorbeeld of het vaccin ook werkt bij kinderen. Of bij zwangere vrouwen. Ook moet de fabrikant op gezette tijden gegevens aanleveren, bijvoorbeeld over bijwerkingen. Dat helpt ons om zeldzame bijwerkingen snel in beeld te krijgen. Zulke extra checks komen vaker voor bij nieuwe vaccins en medicijnen.

Dankzij de vergunning met extra voorwaarden konden we al in december 2020 starten met prikken tegen het coronavirus. Verder wisten we na een paar weken dat sommige vaccins heel soms kunnen leiden tot ernstige bijwerkingen. Daardoor konden we snel ingrijpen. De fabrikanten van Pfizer en Moderna hebben inmiddels hun kinderstudies afgerond en ingeleverd. Vorige week leverde dit de eerste goedkeuring op voor gebruik bij kinderen van 12 jaar en ouder. Het gaat dus hard.

En als de vaccins straks aan alle voorwaarden voldoen? Krijgen ze dan alsnog een volledige goedkeuring? Jazeker. Maar ook dan verliezen we ze niet uit het oog. Ook dan moeten fabrikanten op gezette tijden gegevens blijven aanleveren.

Onderzoek naar vaccins is ingewikkelde materie. De regels voor goedkeuring zijn dat ook. Een misverstand is zo geboren. En het is een hele klus dat de wereld weer uit te krijgen. Geloof niet alles wat u hoort. Kijk bij twijfel eens op de websites van de overheid, zoals het RIVM, de Rijksoverheid, of van het CBG. Of van media die zich baseren op betrouwbare bronnen. Ik was in ieder geval blij dit op BNR te mogen vertellen.

Over de schrijver:

Ton de Boer is voorzitter van de Nederlandse medicijnautoriteit, het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG). Eens per maand schrijft hij over zijn ervaringen en dilemma’s rond medicijnen.

Eerder verscheen dit interview met hem op gezondheidenco.

Vragen aan Ton de Boer kunnen gemaild worden naar gezondheidenco@ndcmediagroep.nl. Wij zullen dan zorgen dat de vragen bij hem terecht komen.