Fit worden door een ander eetpatroon

Als het over gezond eten gaat worden er tegenstrijdige adviezen de wereld ingeslingerd. Wat moet je geloven en wat niet? En vooral ook: wat kun je qua voeding zelf doen om zo gezond mogelijk oud te worden?

Bron: Shutterstock.com

Lamlendig en uitgeblust. Zo voelde Geertje van der Wal (61) zich twee jaar geleden. Ze was te zwaar en kon zich er niet toe zetten om te bewegen. Toen de huisarts haar vertelde dat ze bovendien een flink verhoogde bloeddruk had en dat ze daar medicijnen voor moest gaan slikken, was de maat vol. ,,Ik was nog geen 60 en mijn gezondheid holde achteruit. Dat tij wilde ik keren.”

Kilo’s kwijtraken

Stap 1 was om de overtollige kilo’s kwijt te raken. Gedurende een aantal maanden volgde ze een dieet met speciale shakes en repen. Onder begeleiding van een dieetconsulent en de huisarts, want ze wilde geen risico’s met haar lichaam nemen. De kilo’s vlogen eraf, maar Van der Wal realiseerde zich ook dat dit een tijdelijke oplossing was.

Andere eetgewoontes

Om op de lange duur een gezond gewicht te behouden zou ze haar eetgewoonten drastisch moeten veranderen. Ze struinde het internet af en stelde haar eigen gezonde dieet samen. Al wil ze dat eigenlijk niet zo noemen. ,,Het is een andere manier van eten. Voor mijn gevoel hoef ik daarvoor niets te laten, terwijl dat bij een dieet vaak wel zo is.”

ANP XTRA ROOS KOOLE

Koolhydraten

Uiteindelijk viel ze 25 kilo af. De belangrijkste verandering was dat ze ‘slechte’ koolhydraten bijna helemaal uit haar menu schrapte. Oftewel: geen gewoon brood meer, noch aardappelen, pasta of rijst. Ook suiker ging in de ban. Ineens bleek het heel makkelijk om op gewicht te blijven. ,,Van de gezonde dingen kon ik veel meer eten dan ik had gedacht. Sterker, ik moest mijn best doen om niet te veel af te vallen.”

Voedingshype

Rauw eten, kokosvet, superfood; er gaat haast geen maand voorbij, of er duikt wel weer een nieuwe voedingshype op. Jammer, vindt Jan Buining, directeur van Food Basics, dat gezonde gemaksproducten ontwikkelt en produceert. ,,Het leidt af van de kern van de zaak, namelijk de vraag met welke voeding je je lichaam het beste helpt om zijn werk goed te doen, en zo lang mogelijk gezond te blijven.”

Balans

Het draait allemaal om de juiste balans tussen brandstoffen en bouwstoffen in ons eten. In de loop der jaren is het evenwicht daartussen helemaal zoek geraakt, meent Buining. ,,De meeste mensen krijgen verhoudingsgewijs veel te veel koolhydraten binnen, bijvoorbeeld in de vorm van industrieel zetmeel en toegevoegde suikers. Die verbranden direct en geven kortdurend energie, maar zorgen er ook voor dat je snel weer trek krijgt. Je lichaam zet een teveel aan koolhydraten bovendien om in vet, vooral rond je buik, met alle gevolgen van dien. Het aantal mensen met diabetes en hart- en vaatziekten neemt nog steeds toe. Als we met z’n allen gezond oud willen worden, zullen we echt anders moeten gaan eten.”

Suiker

Een belangrijke verantwoordelijkheid daarvoor ligt bij de overheid en de industrie, aldus Buining. Hij vindt het een zorgelijke ontwikkeling dat aan veel potjes, pakjes en zakjes in de supermarkt grote hoeveelheden suiker zijn toegevoegd. ,,Oók aan producten waarvan je het als gebruiker niet verwacht, zoals soep of pastasaus. Daarmee maken we het consumenten onnodig lastig om gezonde keuzes te maken.”

Alternatieven

Toch hoeft dat volgens hem niet heel ingewikkeld te zijn. Met de basisregels zoals die door de Gezondheidsraad zijn opgesteld kom je een heel eind. ,,Verder kun je producten met veel koolhydraten beter zoveel mogelijk laten staan, zoals Geertje van der Wal heeft gedaan. Wil je toch graag brood, kies dan een koolhydraatarme variant. Voor pasta zijn er alternatieven op basis van peulvruchten. Je vindt dat soort producten tegenwoordig gewoon bij de supermarkt. Een stevig ontbijt met voldoende eiwitten en vezels is ook belangrijk. Dat voorkomt dat je tussendoor trek krijgt.”

Puzzel

Overigens wil hij niemand verbieden om op zijn verjaardag een taartje te eten, of af en toe een stukje chocolade of een toastje te nemen. Zolang je dat maar met mate doet. Toch is gezonder eten voor veel mensen in het begin een heel gepuzzel. We zijn nu eenmaal gewend om op een bepaalde manier te koken. Je moet je dus wel even verdiepen in alternatieve producten, en bereid zijn om nieuwe recepten uit te proberen. Maar dat hoeft geen straf te zijn. ,,Ik vond het juist leuk om ontdekken wat ik wel lekker vond en niet”, zegt Geertje van der Wal. ,,Verder is het vooral een kwestie van doen. Zoals met alle nieuwe gewoontes kost het aanleren tijd. Maar op een gegeven moment weet je niet meer beter.”

Havermout

Ze begint haar dag met een grote kom havermout, zaden, appel, rozijnen en amandelmelk. Daarop kan ze zonder probleem tot de lunch teren. Tussen de middag eet ze dan een of twee speciale boterhammen (zonder ‘slechte’ koolhydraten) van rogge- en sojameel. Het avondmaal bestaat voornamelijk uit groenten met soms wat vlees. ,,Ik mis de pasta en aardappelen helemaal niet.” Behalve dat ze afviel, ging ze zich gaandeweg ook steeds fitter voelen. Vond ze het voorheen al veel moeite om een klein stuk te fietsen, nu wandelt ze meerdere keren per week een hele eind in de omgeving. En haar bloeddruk? Die is weer pico bello in orde. De medicijnen daarvoor kan ze laten staan.

Gezondheidsraad

Eind 2015 presenteerde de Gezondheidsraad een nieuwe richtlijn over gezonde voeding. Vijftien wetenschappers analyseerden daartoe duizenden onderzoeken.

Wat is verstandig en wat niet?

  • zeker doen: minstens 200 gram groente en fruit per dag, enkele porties melk of yoghurt en 15 gram ongezouten noten of pinda’s.
  • Eet wekelijks vis en peulvruchten;
  • kies bij graanproducten als brood en pasta voor de volkorenvariant;
  • drink minstens drie koppen thee per dag;
  • beperk de consumptie van rood vlees en bewerkt vlees (worst, ham, bacon);
  • drink weinig alcohol en suikerhoudende dranken;
  • vervang boter door margarine, plantaardige olie of vloeibaar bak- en braadvet;
  • eet zo weinig mogelijk zout;
  • voedingssupplementen (vitaminepillen) hebben voor de gemiddelde burger geen enkele zin.

Tekst: Marte van Santen