Waarom zijn sommige mensen linkshandig?

Niet met het verkeerde handje schrijven hè, zo sprak de juf vroeger linkshandige leerlingen toe, terwijl ze de schrijfpotloden in hun rechterknuistjes wrong. Verplicht rechts schrijven is wel verleden tijd. Daardoor zijn er steeds meer volledig linkshandigen. 

links, linkshandig

Bron: Wikimedia/ Smanthav321

Hoe voelt een linkshandige zich?

Test. Pak eens een schaar in uw linkerhand, en probeer een stuk papier doormidden te knippen. Geen doen. U voelt, terwijl het papier zich dubbelvouwt onder uw machteloze hand, iets van het probleem waarmee de linkshandige mens kan worstelen. Want knippen gaat niet met de linkerhand. “Dan duw je de mesjes van de schaar uit elkaar”, zegt John Krol uit Groningen. Schrijven met vulpen? Niks voor linkshandige mensen als hij. Wordt een grote klerezooi. “Als je met rechts schrijft, trekt de pen de inkt langs het papier. Ben je links, dan druk je de puntjes van de pen uit elkaar en tegen het papier in, soms komt er dan inkt uit, soms niet.”

Sterk in beide handen

Gitarist John is linkshandig. Hij eet links, rookt links, schrijft links. Voetbalt rechts. “Ja waarom weet ik ook niet, dat gebeurde gewoon. Op het veld kan ik echt helemaal niks met links.” Gitaar speelt hij ook rechts, maar alleen omdat dat moest van de muziekleraar.

Het is vreemd, die linkshandigheid, soms werkt het weer net anders dan hij denkt. “Ik ging boksen, dus ik dacht dat mijn linkerhand harder zou slaan, maar het blijkt dat mijn rechterhand toch sterker is.”

Niet alleen schrijven met links

Grofweg laat de wereldbevolking zich indelen in twee categorieën: de een is links, de ander rechts. Een karakterisering die niets met hun politieke voorkeur, en alles met hun dominante hand te maken heeft. Mensen die alles met links doen zijn in de minderheid. Ongeveer 15 procent van de bevolking is linkshandig.

Vroeger had je dan een probleem. ’Denk erom, niet met het verkeerde handje schrijven hè’ zei juf in 1961 tegen de kleine Herman Grimme terwijl ze het potlood in zijn rechterhand deed. Hij wijt er nu, vijftig jaar later, zijn beroerde handschrift aan. Hij doet verder alles met links. “Waterpolo, voetballen, de oerdingen zeg maar.” Maar links gitaar spelen kan ik weer niet. Ik probeerde het laatst op de gitaar van een vriend die ook links is, maar dat ging absoluut niet.”

Linkshandigedag

Linkshandigendag is in 1976 in het leven geroepen door de Amerikaan Dean R. Campbell, die een belangenvereniging van linkshandigen oprichtte omdat hij aandacht wilde vragen voor de dagelijkse ongemakken in het leven van de linkshandige mens.

Vroeger moest je op school met rechts leren schrijven, ook als je linkshandig was. Tegenwoordig is dat niet meer zo. Het aantal jonge volledig linkshandigen neemt dan ook toe. En iedereen met een beetje ondernemerszin weet: waar een doelgroep is, is handel. Dus is er een linkshandigen winkel op internet.

linkshandig

Linkshandige ongemakken

Sandrine Mellema van delinkshandigenwinkel.nl, zelf linkshandig, weet nog wel een paar dagelijkse ongemakken: “Het openen van een blik, aardappels schillen. Zo’n vorkje in de snackbar met het kartelrandje aan de verkeerde kant, een toetsenbord met het numerieke deel rechts of een collegeblok waarvan het spiraal in de weg zit zijn minder bekend.” Bij het opzetten van de winkel verbaasde het haar hoe moeilijk het was linkshandige producten te vinden. “Inmiddels heb ik een goed basisassortiment. In de reguliere winkels is het niet of nauwelijks verkrijgbaar.”

Waarom zijn sommige mensen linkshandig?

Linkshandigheid stond vroeger bepaald niet in aanzien, getuige de zegswijze dat een persoon ’twee linker handen’ heeft. Hoe komt het dat de meeste mensen rechtshandig zijn? Heeft dat iets met de evolutie te maken? Kinderen met ontwikkelingsstoornissen zijn vaker linkshandig, hoe kan dat? Er doen bakerpraatjes de ronde: Linkshandigen zouden korter leven dan rechtshandigen, ze zouden creatiever zijn en intelligenter. Uit studies uit het verleden zou zijn gebleken dat linkshandigen eerder sterven en meer auto-ongelukken zouden veroorzaken. De Rijksuniversiteit van Groningen deed de afgelopen jaren een paar keer onderzoek naar linkshandigheid. Het fenomeen blijft wetenschappers fascineren, maar veel vragen blijven onbeantwoord.

Is linkshandig zijn erfelijk?

Duidelijk is, dat linkshandigheid deels genetisch wordt bepaald. Als beide ouders linkshandig zijn is de kans dat hun kind ook links is 50 procent. Geleerden denken dat linkshandigheid zich al in de baarmoeder ontwikkelt. Bij de geboorte is al enigszins te zien of het kind rechts-of linkshandig zal worden. De kant waarnaar het kind zijn hoofdje het vaakst draait, zal waarschijnlijk de dominante kant worden. Pas als het kind zes jaar is, is met zekerheid te zeggen of het links of rechts is. Tot die tijd wisselt het vaak van voorkeurshand.

Sporten met links

De waterpoloploeg van Herman Grimme was blij met spelers als hij. Voor veel linkshandige sporters is dat ’verkeerde’ handje juist een uitkomst. De Nederlandse waterpolo vrouwenploeg won goud tijdens de Olympische Spelen in 2008 met een aantal sterk spelende linkshandigen. Vooral aan de rechterkant van het bad komt een waterpoloër met een ’sterke linkse’ goed tot zijn recht. Vooral bij het schermen biedt linkshandigheid voordeel: De helft van het aantal schermers dat op topniveau presteert is links. De rechtshandige schermer Bas Verwijlen verloor op de Olympische Spelen in Londen van een linkshandige tegenstander.

Ambidext

Toch is lang niet iedereen volledig links-of rechtshandig. Mensen die rechts schrijven, kunnen toch ineens een vlakgummetje of badmintonracket links hanteren. Sommige mensen hebben helemaal geen voorkeurshand. Zij worden ambidext genoemd. Soms zijn ze gedwongen ambidext geworden, zoals zij die gedwongen werden om rechtshandig te werken. Sommigen zijn het van nature. Elsa van Dijken uit Groningen bijvoorbeeld, is links en rechts. “Soms denk ik: ik ga even met links schrijven. En dat gaat goed.” Zo’n linksrechtshandigheid lijkt prettig, maar ook daar kleven nadelen aan. “Ik weet nog dat we aan het eind van ieder schooljaar een sportdag hadden. De meisjes deden dan kastie. Je mocht twee keer slaan, en dan had ik de keuze: doe ik het links of rechts? Ik besloot: de eerste keer links, de tweede rechts. Het maakte niet uit. De bal kwam even ver.”

linkshandig

Bekende linkshandige

Van de laatste zeven Amerikaanse presidenten waren er vijf linkshandig, zo ook de huidige president Obama. Andere beroemde linkshandigen: Johan Cruijff, Koning Willem-Alexander, John de Mol, Paul de Leeuw, Paul McCartney en Leonardo Da Vinci.