Te weinig testosteron: meer kans hart- en vaatziekten dan roken

Je voelt je als jonge man futloos. Of je hebt een hartinfarct gehad op jonge leeftijd of je kampt met hart- en vaatproblemen. Je cholesterol is te hoog, je bloeddruk is te hoog en je bent diabeet of pre-diabeet. Je hebt geen of weinig zin in seks en je voelt je depressief. Je hebt alles al geprobeerd en alle mogelijke behandelingen ondergaan. Je slikt allerlei pillen met allerlei bijwerkingen. Maar op één ding hebben ze je nooit getest, namelijk op een te laag testosterongehalte. En dat blijkt nu net de oorzaak van al je klachten.

Testosteron
Foto: Shutterstock

Testosteron

Bijna geen enkele arts test erop en vaak wordt er wat lacherig over gedaan. Testosteron, het hormoon dat wordt geassocieerd met haantjesgedrag, machomannen en potentie. Maar testosteron is veel meer dan dat, het kan zelfs levensreddend zijn. Toch doen zelfs veel endocrinologen (artsen die gespecialiseerd zijn in hormonen) nauwelijks tests om te meten hoeveel testosteron iemand aanmaakt als mannen (en vrouwen) met vage klachten komen.

Kortere levensverwachting

Terwijl een laag testosteron voor enorm veel problemen kan zorgen en zelfs hartinfarcten kan veroorzaken. Uit Zweeds onderzoek is zelfs naar voren gekomen dat mannen jonger dan 50 jaar met een laag testosterongehalte een duidelijk kortere levensverwachting hebben dan mannen met een normaal testosteron niveau. Maar ook voor vrouwen gelden risico’s als zij een extreem laag testosterongehalte hebben.

Groot risico op hartinfarct

Zo is er steeds meer bewijs dat een laag testosterongehalte zorgt voor veel een hoger risico op hart- en vaatziekten. Volgens experts en diverse studies is het zelfs zo erg dat een echt laag testosterongehalte meer risico geeft op het ontwikkelen van een hartinfarct dan roken. Het tekort van de stof kan namelijk zorgen voor een te hoge bloeddruk, aderverkalking en een te hoog cholesterolgehalte. Zaken waar nu allerlei medicijnen voor worden gegeven met vaak heel veel nare bijwerkingen, maar waarvan de oorzaak soms dus in een heel andere hoek ligt. Mannen die met erectiestoornissen bij de dokter komen (ook een symptoom van een te laag testosterongehalte) zouden dan ook veel eerder gecheckt moeten worden op hart- en vaatziekten is onder andere de mening van Het Slingeland Ziekenhuis in Doetinchem. Dit ziekenhuis is gespecialiseerd in problemen rondom een (te) laag testosteron gehalte.

testosteron

Diabetes 2

Een tekort aan dit hormoon maakt ook de kans op diabetes type II veel groter. Dat komt doordat de bloedsuikerspiegel in evenwicht wordt gehouden door een ander hormoon, namelijk insuline. Te veel insuline en te weinig testosteron verdubbelen de kans op het krijgen van diabetes II zelfs. Naast al deze soms levensbedreigende aandoeningen zorgt een tekort voor testosteron ook gewoon voor verlies van levenskwaliteit. Veel mannen met het tekort hebben weinig energie, zijn lusteloos en moe, vaak depressief, hebben ze minder spierkracht, bloedarmoede en minder of geen zin in seks. Daar komt nog bij dat ze ook vaak te kampen hebben met osteoporose of te wel botontkalking. Doordat er veel te weinig van het hormoon door hun lijf gaat, hebben ze ook nog eens vaak een verminderde hersenfunctie. Het leven wordt er kortom niet leuker op met een tekort aan testosteron.

Een simpele bloedtest

Hoewel er in Nederland niet veel aandacht is voor een te laag testosterongehalte is dat in de Verenigde Staten heel anders. Daar weten ze al veel langer dat de risico’s groot zijn. Bovendien is heel simpel te bepalen of iemand een te laag testosterongehalte heeft, daar is alleen maar een buis bloed uit de arm voor nodig. Dit bloed moet wel voor 10 uur in de ochtend worden afgenomen om een goed beeld te krijgen van de hoeveelheid hormoon in het bloed. Omdat het testosterongehalte altijd wisselt, moet de test na een paar weken herhaald worden om te kijken wat de waarden dan zijn.

testosteron

Soorten testosteron

Overigens is er niet 1 soort testosteron, het zijn er drie. Slechts 2 tot 3 procent daarvan dwaalt vrij in het bloed rond, tussen de 20 en 40 procent is gebonden aan het eiwit albumine en de rest is vast verbonden aan SHBG (Seks Hormone Binding Globulin). Voor een man is een normaal testosterongehalte hoger dan 12 mol per liter bloed. Mannen die minder dan 8 mol per liter bloed hebben, hebben een ernstig tekort. Zij moeten eigenlijk altijd aan de testosterontherapie. Ze krijgen het hormoon dan toegediend om het tekort aan te vullen.

Testosterontherapie

Als uit bloedonderzoek is gebleken dat het testosterongehalte van een man vanaf 40 jaar boven de 12 mol per liter bloed uitkomt, dan is er volgens de Nederlandse regels geen aanvulling nodig. Ligt die waarde tussen de 8 en 12 mol, dan is het advies om in ieder geval eerst drie maanden het hormoon aan te vullen. Mannen die onder die 8 mol zitten, hebben continue een aanvulling nodig. In dat laatste geval wordt overigens ook vaak gekeken of er een aanwijsbare oorzaak is voor het tekort. Zo kan een tumor op de hypofyse zorgen dat er geen aanmaak is van testosteron.

Testosteron nemen

Er zijn meerdere vormen van testosteron die op recept van de dokter worden voorgeschreven. Zo zijn er tabletten en tabletten die via het slijmvlies van het tandvlees het hormoon afgeven. Ook kan er een gel worden voorgeschreven die op de huid moeten worden gesmeerd. Bij een erg laag testosterongehalte zijn injecties met een hogere dosis vaak de enige oplossing. Bij sommige mannen verdwijnt de toegediende testosteron zo snel dat ze eens in de paar weken een injectie nodig hebben om zich goed te blijven voelen. Hoewel medici in Nederland niet snel hele hoge dosissen zullen voorschrijven, denken Amerikaanse artsen als Randall Maclain daar heel anders over. Zij vinden dat tekort en aanvulling op elkaar afgestemd moeten zijn. Uiteraard kan een dergelijk traject van testosterontoediening alleen onder doktersbegeleiding gebeuren. Wel spuit de patiënt het middel zelf overigens in. Wie testosteron inneemt via medicijnen, kan beter geen alcohol drinken. De lever kan beide tegelijk vaak niet of slecht verwerken en daardoor kan de leverfunctie verslechteren of zelfs uitvallen.

testosteron

Prostaatkanker

Omdat mannen met prostaatkanker vaak hormoontherapie krijgen om dat testosteron te verlagen, is er vaak angst voor prostaatkanker bij toediening van juist extra testosteron. Hoewel er geen bewijs is dat testosterontherapie prostaatproblemen veroorzaakt, is het advies wel om regelmatig te controleren op prostaatkanker. Meer over prostaatkanker

Testosteron bij vrouwen

Vanzelfsprekend hebben vrouwen van nature veel minder testosteron dan mannen. Maar hun lichaam maakt dat hormoon wel degelijk ook aan. Zij hebben een tekort als hun waarden lager zijn dan 0,35 mol per liter bloed (voor de overgang) en 0,24 mol per liter bloed na de overgang.

Bronnen: urologie.slingeland.nl, Mannenkliniek andros.nl, Psrmed.com, Randall Maclain.