Waarom gaan jongeren roken?

Vraag willekeurig een aantal basisschoolleerlingen van groep 8 of ze later gaan roken. Het antwoord is vrijwel zeker: “Nee hoor, want roken is heel ongezond”. Iets in die geest. Vijf jaar later rookt ongeveer een derde daarvan? Hoe kan dat? Waarom gaan jongeren die eerst stellig van plan waren om niet te gaan roken, toch roken? 

Roken schoolplein, jongeren

Roken op schoolplein ( Foto: NDC Mediagroep)

Kinderen worden pubers

Zodra kinderen naar het voortgezet onderwijs gaan, maken ze een flinke sprong in hun ontwikkeling naar volwassenheid. Ze worden puber en ontwikkelen naar volwassenheid. Daarbij hoort onder andere het verkennen van grenzen (en er soms over heen gaan). Ook het losmaken van de ouders en het steeds belangrijker vinden van de mening van leeftijdsgenoten is kenmerkend voor deze fase. Kinderen, maar vooral ook jongeren, willen ergens bij horen. Als ze nou toevallig willen horen bij een groep waarin gerookt wordt, is de verleiding groot om dat ook te gaan doen. Roken dus. En zo beginnen elke dag 100 Nederlandse jongeren met roken.

Zien roken doet roken.

Rokende ouders, klasgenoten die roken op het schoolterrein, volwassen mensen die in de stad of op de fiets roken. Tabaksproducten die in “de servicepunten” van supermarkten te koop zijn. Jongeren krijgen nog steeds veel “prikkels’ om roken gewoon te vinden Ondanks campagnes als “Roken kan echt niet meer!!!

WAARSCHUWING TEGEN ROKEN OP PAKJES MARLBORO

Ontwikkeling van hersenen

Hersenen van pubers zijn volop in ontwikkeling. Dat duurt tot ongeveer hun 24e jaar. In de puberteit is het deel van de hersenen waarin emoties worden geregeld al aardig voltooid. Maar het deel in de hersenen waardoor ze goed kunnen (na) denken over de gevolgen van hun beslissingen is nog lang niet klaar. Dat houdt in dat pubers hun beslissingen vaak laten leiden door emotie. Ze zijn erg gevoelig voor beloningen op korte termijn. Vraag aan een puber dan ook niet om na te denken over gevolgen van roken op zijn 50e. Daar houdt hij of zij zich helemaal niet mee bezig. Vijftig jaar? Dat duurt nog zo lang.

Rol tabaksindustrie

Toen “wij” vroeger (70-er jaren) gingen roken, smaakte een sigaret tamelijk bitter. Je werd er ook misselijk van. Maar …..doorroken. “Je bent geen man als je niet roken kan”. En je laat je natuurlijk niet kennen! De tabaksindustrie wil graag dat jonge mensen gaan roken. Voor de aanvulling van de stoppers en degenen die door roken overlijden. De tabaksindustrie doet er dan ook van alles aan om het beginnen met roken te vergemakkelijken. Zij voegen stoffen toe waardoor de smaak van tabak milder wordt: suikers, drop, cacao, menthol en vanille.

De tabaksindustrie vindt het ook nog eens een keer prima dat jongeren pas tabak mogen kopen als ze volwassen zijn. Die maatregel versterkt het imago van roken als iets dat bij volwassenheid hoort. Veel pubers willen graag volwassen gedrag laten zien. Daarmee geef je aan dat je geen kind meer bent. In dat opzicht is roken voor een aantal jongeren …..stoer.

Al snel “afhankelijk”

Jongeren die beginnen te experimenteren en daarna blijven roken, zijn al binnen een jaar afhankelijk van de nicotine. Deze stof is “de motor” van het roken en zorgt ervoor dat jongeren blijven roken. Maar dezen zullen vooral denken: ”Ik kan stoppen wanneer ik wil”. Dat dát niet zo gemakkelijk meer gaat, willen ze niet weten en kunnen ze vaak ook niet weten. Want ze merken weinig van de gevolgen van roken. OK, ze rieken uit hun mond, het geeft “aanslag” op het gebit, hun kleren stinken naar rook en hun huid ziet er wat ongezonder uit. Maar dat is het dan ook wel. O ja…..hun portemonnee. Die wordt een stuk leger. Ga maar na; een pakje sigaretten kost al gauw €7,50 . Twee pakjes in de week betekent meer dan 100 pakjes per jaar: ruim 700 euro per jaar.

Een pakje met sigaretten

Foto: Shutterstock

Ouders van NIX

Wil je als ouders dat je kind niet gaat roken, stel daar dan een regel voor vast: niet roken voor zijn of haar 18e. Pubers hebben baat bij duidelijkheid. Leg als ouders ook uit waarom je die regel stelt. Natuurlijk zullen pubers het daar niet zo snel mee eens zijn. Daar zijn het pubers voor. Maar het is wel de beste opvoedstijl in deze. Het in het vooruitzicht stellen van een beloning voor het niet roken (en drinken) tot 18 jaar helpt hierbij. Je laat als ouders zien dat het je wel iets waard is dat je kind niet rookt en drinkt. Daar komt bij dat het jongeren een goed argument geeft naar andere jongeren toe om duidelijk te maken waarom ze niet willen roken. Een argument dat andere jongeren wel kunnen begrijpen.

Dus ouders, maak met uw kind een afspraak van NIX: https://www.nix18.nl/

Dit is een gastblog van Bert Soenveld, Functionaris gezondheidsbevordering GGD Fryslân