Wat is anorexia? En hoe herken je het?

Anorexia nervosa betekent als je de woorden letterlijk neemt ‘gebrek aan eetlust door nerveuze omstandigheden’. Dat gebrek aan eetlust klopt trouwens niet. Anorexiapatiënten hebben wel degelijk honger, maar zijn als de dood dat ze aankomen. De uitingsvorm van anorexia is dus dat mensen steeds minder gaan eten en steeds meer gaan afvallen. Soms wel tot 15 tot 30 procent onder het gewicht dat gezond zou zijn. Vaak hebben ze dan ook geen helder beeld van hun lichaam en zien ze niet dat ze levensgevaarlijk dun zijn geworden.

Waarom krijgen mensen anorexia?

Achter anorexia zit echter een veel groter probleem. Het wordt vaak als een eetprobleem geduid, maar is veel meer dan dat. Met het niet eten, houden anorexia patiënten vooral de controle. Over hun eetgedrag, over hun lichaamsgewicht en dus hun uiterlijk. En vaak vanuit hun optiek ook over de rest van hun leven. Naast psychische oorzaken spelen erfelijke aanleg en omgevingsfactoren ook een rol bij het ontstaan van de ziekte. Anorexia ontwikkelt zich vaak verder als iemand een ingrijpende gebeurtenis meemaakt. Maar eigenlijk heeft anorexia niets van doen met dik of dun zijn, met eten of niet eten. Het zegt alles over de manier waarop je omgaat met jezelf, met anderen en de wereld om je heen.

Oorzaken van anorexia

Anorexia kan zich ontwikkelen door allerlei oorzaken. Dat kan van alles zijn, maar de meest voorkomende zijn:

  • Zo slank willen zijn als de modellen die in de bladen staan
  • Traumatische gebeurtenis(sen)
  • Faalangst en of perfectionisme
  • Angst om de controle over zichzelf te verliezen

Eetbuien en braken bij anorexia

Mensen die anorexia hebben, weten precies wat ze wel en niet naar binnen kunnen werken en proberen daarnaast vaak ook nog zoveel mogelijk calorieën te verbruiken door te sporten. Ook worden vaak laxeerpillen gebruikt of eten ze en braken ze het eten er vervolgens weer uit. Dit alles vanuit een grote angst om aan te komen, want dan zou je dus zelf die controle niet meer hebben over eten en gewicht.

Anorexia herkennen

Iemand die erg bezig is met afvallen, sporten en gezond eten kan gewoon heel goed bezig zijn. Is er echt sprake van anorexia dan zijn er signalen die op de ziekte kunnen duiden. Dit zijn:

  • Veel te dun zijn en toch denken dat je te dik bent
  • Veel afvallen in heel korte tijd. Dat hoeft overigens niet te betekenen dat iemand er opeens heel dun uitziet. Dat kan ook zo zijn met iemand die altijd een normaal gewicht had of te zwaar was.
  • Zolang je niet eet voel je je sterk
  • Je eetgedrag (of eigenlijk niet-eetgedrag verbergen). Dat betekent niet met anderen ten of altijd smoesjes verzinnen waarom je niet eet met familie of vrienden bijvoorbeeld
  • Braken na het eten. En dan wel zo dat anderen het niet merken
  • Overmatig sporten om vooral nog meer calorieën te verbranden
  • Het gebruik van laxeermiddelen zodat voedsel dat net is genuttigd niet de kans krijgt om echt opgenomen te worden
  • Vaak op de weegschaal staan. Dat betekent soms wel elk uur
  • Schaamte als je wel iets eet
  • Paniek als je ook maar een ons aankomt
  • Steeds magerder worden
  • De hele dag door bezig zijn met je gewicht en afvallen.

Wat doet anorexia met je lijf en je geest?

Anorexia nervosa heeft grote gevolgen op elk gebied. Dus zowel lichamelijk als geestelijk als sociaal. Door niet meer te eten en door de processen die zich daardoor in je lichaam afspelen, kun je een soort van afstompen of juist heel hevige emoties ervaren. Je kunt moeite krijgen met het onthouden van zaken en last krijgen van concentratieproblemen Ook depressies en angsten kunnen er door worden veroorzaakt. Een slecht humeur en prikkelbaarheid kunnen de hele dag aanwezig zijn, omdat je alleen maar met je gewicht bezig bent. Je ziet niet meer goed hoe je lichaam er echt uitziet. Je leeft dus buiten de realiteit als het daar om gaat.

Conflicten

Omdat ouders, vrienden, partners, bazen en anderen zich vaak zorgen over je maken als ze zien dat het niet goed gaat, ontstaan er ook vaak conflicten. Mensen maken zich zorgen over je gezondheid. Omdat eten zo´n belangrijk aspect wordt, is het moeilijk om samen te zijn met anderen en raak je geïsoleerd. Ook heb je eigenlijk nog alleen maar belangstelling voor je gewicht en het niet eten en doe je verder dus niet zoveel meer. Problemen op school of werk ontstaan omdat je je niet kunt concentreren of vaak ziek bent omdat je situaties vermijdt of zo zwak bent.

Wat merkt het lichaam van anorexia?

Aan anorexia kun je in het ergste geval overlijden. Als je lichaamsgewicht zo gevaarlijk laag , stoppen de organen met werken. Maar dat is in het uiterste geval en hopelijk heb je voor die tijd al goede hulp gekregen. De klachten die daarvoor kunnen ontstaan zijn echter ook niet mild. Doordat je zo weinig eet heb je gebrek aan essentiële voedingsstoffen, zoals vitamines, mineralen, eiwitten en essentiële vetzuren. Daardoor kan anorexia leiden tot:

  • Het stoppen van je menstruatie en onvruchtbaarheid
  • Maag- en darmklachten, zoals verstoppingen, een opgeblazen gevoel en diarree
  • Het altijd koud hebben en blauwe handen en voeten hebben
  • Slaapproblemen
  • Een aangetast gebit door veelvuldig braken
  • Een aangetaste keel en slokdarm door veelvuldig braken
  • Een slappe en droge, schilferige huid. Het lichaam reageert soms ook met veel meer beharing in de vorm van donsachtige haartjes op gezicht, armen, borst en rug
  • Problemen met hart- en bloedvaten. Dit kan zich uiten in beven, wazig zien, duizeligheid, hartkloppingen en hartritmestoornissen. Het kan uiteindelijk zelfs leiden tot een hartstilstand
  • Als je al langer anorexia hebt, kun je last krijgen van botontkalking, oedeem en spierzwakte
  • Een steeds kleinere maag, waardoor eten steeds moeilijker wordt
  • Geen honger meer voelen of voelen dat je genoeg gegeten hebt

Als je weer gaat eten

Met de juiste begeleiding die niet alleen bestaat uit eten, maar ook vooral uit heel veel psychologische ondersteuning kunnen al die zaken weer normaliseren. Wel kun je op de langere termijn ook gevolgen ondervinden van de anorexia. Overigens kan anorexia ook in episodes voorkomen. Het gaat slecht en iemand eet niet, dan gaat het weer een tijdje goed en vervolgens gaat het dan weer helemaal mis. Vaak heeft dat ook wel te maken met omstandigheden. Dat kan zoiets eenvoudigs zijn als een verhuizing. Maar ook een overlijden in de omgeving, ander werk, een scheiding, liefdesverdriet of andere redenen kunnen maken dat de anorexia opeens weer in alle hevigheid de kop opsteekt.

Blijvende gevolgen van anorexia

Veel van de genoemde lichamelijke gevolgen van anorexia verdwijnen als je van de eetstoornis herstelt. Maar er zijn ook blijvende gevolgen. Vrouwen kunnen meer complicaties krijgen bij de geboorte van hun kind. Ook kun je door lang veel te mager zijn onvruchtbaar worden. Kinderen met anorexia kunnen hun ontwikkeling achterblijven. Er kan ook blijvende schade aan organen ontstaan. In de zich nog ontwikkelende hersenen van meisjes en jonge vrouwen treden bovendien veranderingen op die nooit meer helemaal verdwijnen.

Hoge sterfte

Ongeveer 6% van de anorexia nervosa patiënten sterft tenslotte aan ondervoeding of zelfmoord. Ook kan het een chronische ziekte worden waarbij iemand altijd bezig is met eten en afvallen.